Zendmachtiging BOS loopt gevaar
Het verzet van de voorzitters van BUN en BOS tegen de door het Commissariaat van de Media (CvdM) opgelegde terugvordering en boete houdt een risico in voor de zendmachtiging zelf.
De sanctie van het CvdM heeft betrekking op de enquête Boeddhisme in Nederland van NPO MediaOnderzoek & -Advies (NPO MO&A) uit 2010. Deze enquête werd uitgevoerd in opdracht van de BOS en ook door haar betaald.
De jaarrekening 2009 van de BOS vermeldt de onderzoekskosten. Deze bedragen € 81.749. De BUN-leden kregen 9 juni van BUN-voorzitter André Kalden en BOS-voorzitter Michel Dingarten te horen dat het CvdM bereid is daarvan zo’n € 31.000 voor rekening van de BOS te laten.
Zij maakten tevens bekend dat ze zich met juridische middelen tegen de terugvordering van het resterende bedrag (€ 50.000) en een boete (€ 2.500) zullen verweren.
Geen opdrachtgever
Formeel was de BUN dus geen opdrachtgever van het NPO MO&A-onderzoek. Ze werd inhoudelijk in geen enkel stadium bij de opzet en uitvoering van het onderzoek betrokken. Doelstelling was door middel van kwantitatief onderzoek ‘inzicht te verkrijgen in de omvang van de achterban van de BOS’.
De BUN wordt in het definitieve rapport niet genoemd en de uitkomst van het onderzoek is voor BUN-leden geheim gehouden. Toch wordt het onderzoek gebruikt om de zendmachtigingsaanvraag 2010-2015 die de BOS ‘mede namens de BUN’ indiende, te onderbouwen.
De BOS verstuurt deze op 29 september 2009 aan het CvdM, met een voorlopige versie van de NPO-enquête als bijlage. Ook in het opstellen van de aanvraag had de BUN geen eigen inbreng.
Logica
In feite had de BUN in 2009 dus part noch deel aan de eigen zendmachtigingsaanvraag. Dit past in de logica die de BOS hanteert sinds de delegatie-overeenkomst met de BUN op 4 oktober 2008 formeel van kracht werd.
Volgens de BOS doet de BUN daarin afstand van elke zeggenschap over haar eigen zendmachtiging. Op 7 mei 2011 herhaalt BOS-voorzitter Dingarten dit standpunt in een brief aan de BUN-leden.
‘De BUN is niet verantwoordelijk voor de aanvraag en uitvoering van de concessie; zij is hier zelfs contractueel expliciet voor gevrijwaard’.
Voorzitter Kalden -die zich vorig jaar als BUN-bestuurslid nog fel tegen deze lezing verzette- volgt hem daarin, maar doet dat niet zonder risico. Kalden’s draai kan de boeddhistische gemeenschap de zendmachtiging kosten.
Geheim
Op 1 oktober 2009 schreef algemeen directeur Gertjan Mulder (BOS) in antwoord op een suggestie van Joop Romeijn dat de zendmachtigingsaanvraag wegens de (concurrentie)gevoelige informatie die deze bevat, niet openbaar is. Hij zei daarom geen enkele behoefte te voelen de aanvraag onder de achterban te verspreiden.
Tijdens een hoorzitting van het CvdM op 20 oktober 2009 verklaart de vertegenwoordiger van BUN-lid Stichting Inzichts Meditatie dat hij meermalen tevergeefs om een kopie ervan had gevraagd.
Hij meldt het commissariaat dat de BUN-leden pas tijdens de ledenvergadering van 20 november 2009 -bijna twee maanden na de indiening ervan- voor het eerst over de aanvraag zouden kunnen spreken.
Commissaris Jan van Cuilenburg wijst de BOS tijdens de hoorzitting erop dat de zendmachtigingsaanvraag openbaar is.
Hij vraagt zich af ‘of de BUN nog wel bemoeienis heeft met de BOS. Daarvan moet wel sprake zijn, aangezien het hier gaat om zendtijdtoewijzing aan kerkgenootschappen of genootschappen op geestelijke grondslag’.
Mediawet
Volgens de Mediawet kan alleen een kerkgenootschap of genootschap op geestelijk grondslag (BUN) een zendmachtigingsaanvraag indienen.
De beleidsregels van het CvdM schrijven voor dat de BUN zelf moet aantonen dat ze representatief is voor de religieuze hoofdstroming die zij zegt te vertegenwoordigen.
Die representativiteit kan blijken uit cijfermatige gegevens over de samenstelling van de ‘directe achterban’ van de BUN, of uit adhesiebetuigingen van verwante organisaties. Dergelijke cijfers en adhesiebetuigingen ontbreken in de aanvraag.
Aanname
De BOS is geen kerkgenootschap of genootschap op geestelijke grondslag, maar een omroeporganisatie. Om die reden kán de BOS geen zendmachtigingsaanvraag ten behoeve van de boeddhistische gemeenschap indienen of onderbouwen. Dat kan alleen de BUN.
Om de aanvraag van 29 september 2009 te kunnen aanmerken als afkomstig van de BUN, moet het CvdM tegelijk kunnen aannemen dat de NPO-enquête afkomstig is van de BUN.
Zelf betalen
Die aanname vooronderstelt dat de BUN de eigenlijke opdrachtgever van het NPO MO&A onderzoek is geweest. Maar dan moet de unie de rekening natuurlijk wel zelf betalen.
Een genootschap dat het ene -de zendmachtiging- wil, kan het andere -het betalen van kosten ten behoeve van de aanvraag- niet vermijden. Weigert de BUN op principiële gronden de terugvordering en boete te voldoen, dan versterkt ze de indruk geen ‘bemoeienis’ met de BOS te hebben gehad.
Ongewis
Zo bezien staat het verzet van de voorzitters van BUN en BOS tegen het toeschrijven -én toerekenen- van het MO&A onderzoek aan de BUN, op gespannen voet met de Mediawet en de beleidsregels van het CvdM.
Met een juridische procedure begint BUN-voorzitter Kalden aan een ongewis avontuur. Hij riskeert dat het CvdM achteraf tot de vaststelling komt dat noch de NPO-enquête noch de aanvraag afkomstig is van de BUN en dat derhalve de zendmachtiging ten onrechte is toegekend.
Geen commentaar
André Kalden houdt zich onbereikbaar voor commentaar. Volgens een gezamenlijke verklaring tegenover het digitale Boeddhistisch Dagblad zullen de BUN en de BOS over deze kwestie geen verdere informatie verstrekken.
Lees ook
> Actueel: BOS bepaalt eigen koers alleen
> Actueel: Gertjan Mulder (BOS) informeert BUN onjuist
> Actueel: Omroep-dilemma voor boeddhisten
> Reconstructie: Mandalaschool (3): De gemeenteraad
> Hek: Resultaten Enquete Boeddhisme in Nederland (2-4-2010, pdf)
> Mulder: Begeleidend schrijven zendmachtigingsaanvraag (29-9-2009, pdf)
> BOS: Zendmachtigingsaanvraag 2010-2015 (29-9-2009, pdf)
> CvdM: Verslag hoorzitting (20-10-2009, pdf)
> CvdM: Beleidsregels art. 2.42 Mediawet (pdf)
One Response to “Zendmachtiging BOS loopt gevaar”
Een echt ‘prisoners dilemma’ voor de besturen van BUN en BOS.
De redactie van • open boeddhisme • zegt terecht: ‘De beleidsregels van het CvdM schrijven voor dat de BUN zelf moet aantonen dat ze representatief is voor de religieuze hoofdstroming die zij zegt te vertegenwoordigen.’
Wat dat betreft bevat het eindverslag van de Werkgroep de Lotus Bloem, door de ledenvergadering afgelopen zaterdag geaccepteerd, een enorme blunder.
Dit rapport beweert: ‘De BUN is voor de overheid vertegenwoordiger, ook ‘representant’ genoemd, van het georganiseerde boeddhisme in Nederland.’ Op een andere plaats heet het: ‘Voor de overheid is de BUN de vertegenwoordiger van de boeddhistische zuil.’
De overheid (zowel het Commissariaat voor de Media als het ministerie van Veiligheid en Justitie) gaat echter uit van de fictie dat de BUN ‘het’ boeddhisme en dus alle boeddhisten representeert.
Voor wie het verschil niet ziet tussen ‘representant van het georganiseerde boeddhisme’ en ‘representant namens alle boeddhisten optredend’ (een zeker tien keer zo grote groep) lijkt mij de situatie zonder hoop.