Ritskes mag in Trouw alles ontkennen
Zen.nl-ondernemer Rients Ritskes krijgt van Dagblad Trouw alle gelegenheid zonder tegenspraak de beschuldiging van ‘titelfraude’ te ontkennen.
Dit is te concluderen uit het artikel ‘Succesvolle zenmeester beschuldigd van ‘titelfraude’’ (19 april 2013). Verslaggeefster is Marije van Beek. Zij heeft Ritskes over deze gebeurtenissen ook bevraagd voor de rubriek Vijf Vragen (‘Ontgroening in klooster is barbaars’, 15 april 2013).
De Japanse zenmeester Sokun Tsushimoto Roshi beschuldigt Ritskes van het valselijk gebruik van een autorisatie tot roshi, zenmeester. De Japanner wil dat hij dit openlijk toegeeft; dat is nog niet gebeurd.
Ritskes is inmiddels de toegang tot het hoofdklooster Tenryu-ji in Kyoto en de subtempels ontzegd.
Verslaggeefster Van Beek geeft Ritskes op drie fronten geen tegenspraak. Het gaat om zijn titulatuur, de mededeling over duizenden meditatiegroepen en de reden waarom Tsushimoto in London geen meditatielessen geeft. Op dat laatste reageert Sokun Tsushimoto Roshi met een brief van 19 april 2013.
Kwestie van definitie
Ritskes vindt de benaming van een titel ‘een kwestie van definitie’. Van Beek citeert Ritskes: ‘Tsushimoto heeft me geen roshi gemaakt, de officiële titel voor zenmeester, maar gezegd: Noem jezelf dai-osho - een onofficiële titel voor zenmeester.’
De titel dai-osho wordt, schreef Sokun Tsushimoto in zijn reactie op de affaire (in bezit van Trouw), behalve als een vorm van spot alleen gebruikt voor overleden priesters. Hij bestrijdt dat de titels roshi en zenmeester enerzijds, en de titel dai-osho anderzijds, inwisselbaar zijn.
Geen tegenspraak
Dat Trouw de zen-ondernemer geen tegenspraak in de affaire geeft, is ook op te maken uit de manier waarop Ritskes zijn titulatuur als roshi of zenmeester bewijst.
Ritskes voert deze titels op websites, in eigen nieuwsbrieven, filmverslagen van cursussen en dergelijke.
De Zen.nl-ondernemer vindt niet, aldus Trouw, dat hij hierover duidelijker had moeten zijn. ‘Als men bij mij erop doorvroeg, heb ik altijd gezegd dat ik nooit een certificaat heb gekregen, alleen een goudbrokaten raksu – een decoratie voor op mijn monnikspij’, citeert Van Beek hem.
Het interview maakt niet duidelijk dat ze om commentaar heeft gevraagd op de eis van Sokun Tsushimoto Roshi om publiekelijk de waarheid te spreken. Ook bevraagt Van Beek Ritskes niet over zijn bewering dat zijn status en titel hem verleend zouden zijn door zijn eigen leerlingen.
Duizenden
‘Zijn lessen in rust, balans en evenwicht worden door duizenden meditatiegroepen gevolgd’, schrijft Van Beek in het interview. Het is onduidelijk wie de bron voor deze stelling is: Ritskes of Van Beek.
Deze mededeling impliceert tienduizenden deelnemers aan de zen-cursussen van Ritskes.
In hetzelfde interview citeert Marije van Beek Ritskes. Hij noemt het aantal van ‘1.500 mensen op de kussens’.
Uitgebreid onderzoek van • open boeddhisme • (vergelijking van internetvermeldingen, bestaande databanken en vermeldingen in het Handelsregister) wijst uit dat Nederland in totaal ongeveer 450 lokale sangha’s (boeddhistische gemeenschappen) telt. Daaronder vallen ook alle vestigingen van Zen.nl.
De suggestie dat ‘duizenden meditatiegroepen’ volgens de formule van Ritskes werken is evident onjuist. Dit is noch door Van Beek, noch door de redactie Religie en filosofie, noch door de eindredactie opgemerkt.
Een aannemelijke verklaring hiervoor is dat het de Trouw-redactie op het vlak van boeddhisme aan expertise ontbreekt.
‘Iets unieks’
Zonder het geven van achtergrond biedt Trouw Ritskes de mogelijkheid zijn manier van werken (‘iets unieks in de wereld’) te kwalificeren boven die van Sokun Tsushimoto Roshi.
‘Hij gaf een Fiatje weg en ziet me nu in een Rolls Royce rijden – of nou ja, laat ik vrachtwagen zeggen. Dat had Tsushimoto nooit voorzien’, citeert Van Beek.
Ritskes mag zonder tegenspraak melden: ‘Zelf wilde hij meditaties gaan geven in Engeland. Maar hij is alweer gestopt: er kwamen maar een stuk of vijf mensen naar zijn lessen.’
Lessen in London
Het feit dat Sokun Tsushimoto met zijn meditatielessen is gestopt, heeft een aantal redenen. Dit laat de Japanse zenmeester desgevraagd aan • open boeddhisme • weten.
Sokun Tsushimoto studeert en woont in London, waar hij als arts promotie-onderzoek verricht.
Hij schrijft dat hem vorig voorjaar na een drukbezette publieke voordracht gevraagd werd of hij een serie lokale zen-bijeenkomsten wilde leiden.
Na enige aarzeling zegde hij toe. De doorslag gaf dat Tsushimoto Roshi het belangrijk vindt dat mensen ook voor het ‘strikte model van de meest traditionele vorm van zen’ kunnen kiezen.
Het betrof kleinschalige bijeenkomsten in een kleine ruimte in London, waaraan nauwelijks ruchtbaarheid is gegeven.
‘Kom in stilte, ga in stilte’
Tijdens de eerste bijeenkomst in juni 2012 toonde Sokun Tsushimoto een afbeelding van het schilderij ‘Huike Offering His Arm to Bodhidharma’ (1496) van Sesshu Toyo.
Zijn inleiding luidde: ‘Iedereen is welkom, maar het hoeven er voor mij niet veel te zijn. In mijn zen-ruimte is plaats voor twee, ikzelf en wie nog meer?
Ook zei Sokun de aanwezigen: ‘Kom in stilte, zit in stilte, ga in stilte. Zazen betekent zitten. Geen baat, geen winst, geen zelf.’
Dat deze stijl van lesgeven in het Verenigd Koninkrijk weinig mensen trekt vindt hij niet van belang, schrijft Sokun, hij hecht meer belang aan serieuze belangstelling en oprechtheid.
De vijf tot tien deelnemers kregen les in het Engels: korte inleidingen, teisho (zenvertellingen uit de Mumonkan en Hekiganroku), de houding in zazen, de ademhalingstechniek, alles zoals het in het klooster traditioneel wordt onderwezen, of dat nu begrepen werd of niet.
Niet hervat
Volgens eigen zeggen staakte Tsushimoto Roshi de bijeenkomsten in december 2012 omdat hij niet zeker wist of zijn visum zou worden verlengd.
Toen dat in januari 2013 toch gebeurde besloot hij de zazen-avonden niet te hervatten.
‘Ik ben geen voltijds zenleraar en werk gruwelijk hard aan mijn wetenschappelijk onderzoek. Vanzelfsprekend houd ik nog steeds contact met de ex-bezoekers die frequent deelnamen en hopen dat ik mijn zen-bijeenkomsten hervat,’ aldus Tshushimoto.
‘Bodhidharma zag negen jaar niets anders dan de muur tegenover hem, wachtend op één persoon. Zo is zen ontstaan, dat moeten we altijd in gedachten houden.’
Trouw eerder in de fout
Trouw blijft consequent berichten publiceren over het boeddhisme zonder aan elementair professionele, journalistieke onderbouwing (controle feiten, bronnenonderzoek) te doen.
Afgelopen halfjaar gaat het om drie gevallen: berichten over geestelijke zorg van boeddhistische gedetineerden (2) en het interview van Marije van Beek met Ritskes voor de rubriek Vijf Vragen (15 april 2013).
Rients Ritskes en Zen.nl komen de afgelopen jaren in Trouw frequent aan bod: ‘Dick Bruna tekent en acteert voor de wereldvrede’ (21 september 2009), ‘Vrij willen en kunnen denken is a hell of a job’ (29 mei 2009), ‘Iedereen een boeddha dus zen is hip’ (7 juli 2010), ‘We willen teveel om gelukkig te zijn’ (29 oktober 2012), ‘Levenslessen’ (23 juni 2012), ‘Ik lag op de grond en werd intens rustig’ (24 juni 2012), en ‘Ontgroening in klooster is barbaars’ (15 april 2013).
Lees ook
> Sokun Tsushimoto Roshi – Toelichting (19-4-2013, pdf)
> Actueel – Ritskes levert monnikspij in
> Actueel – Trouw ondervraagt Ritskes niet
> Actueel – Ritskes kent zentraditie niet
> Actueel – Groot gezichtsverlies Ritskes in Japan
> C0mmentaar – Trouw verstaat tijdgeest niet
> Analyse – Georganiseerd boeddhisme (1): De Sangha’s
> Modern Tokyo Times – Japanese art and Buddhism: Sesshu Toyo and Sengai Gibon (11-2-2012)
Geef een reactie