‘BUN noch verantwoordelijk, noch aansprakelijk’

8 februari 2013

Zendmachtigingshouder BUN is niet verantwoordelijk voor de BOS, en daarom niet aansprakelijk. Dit juridische verweer voert Gertjan Mulder (BOS) tegen de sanctie die het Commissariaat voor de Media (CvdM) de BUN oplegt.

Mulder, tot 1 januari 2013 directeur en bestuurslid van de BOS, gaf zijn visie op de feiten tijdens een speciale hoorzitting van het CvdM op 13 december 2012.

De voorzitters en bestuursleden van BUN en BOS woonden deze hoorzitting niet bij.

De boeddhistische koepel liet zich alleen vertegenwoordigen door BOS-directeur Mulder en advocaat Benjamin van Werven.

Ook Mulder’s opvolger als algemeen directeur van de BOS, Laetitia Schoofs, ontbrak.

De hoorzitting werd geleid door commissaris Madeleine de Cock Buning (hoogleraar Auteurs-, communicatie- en mediarecht, Universiteit Utrecht).

Zij werd bijgestaan door Olga Kok-Zlotver (jurist afdeling Handhaving) en Linda Honigh (accountant afdeling Financieel toezicht).

Geen jurist

Tijdens de hoorzitting voert BOS-directeur Mulder -die benadrukt geen jurist te zijn- twee juridische argumenten aan: vrijwaring en precedentwerking.

Zijn inbreng is opvallend, omdat beide argumenten ontbreken in het bezwaarschrift van 11 oktober 2012 dat BUN-advocaat Van Werven opstelde.

Twee argumenten

Het eerste argument (vrijwaring) komt wel voor in de persverklaring die Mulder en BUN-voorzitter André Kalden opstelden naar aanleiding van het sanctiebesluit van het CvdM van 5 juni 2012.

Zij schrijven dat het besluit hen zeer verrast, en dat zij zich niet kunnen vinden in de onderbouwing ervan.

‘Gedurende dit proces doen BUN en BOS hieromtrent geen verdere uitspraken anders dan dat conform de delegatieovereenkomst tussen BUN en BOS de eerste gevrijwaard is’, aldus de verklaring.

Met het tweede argument (precedentwerking) verwijst Mulder naar het onderzoek Meer spiritualiteit in de media uit 2005.

Omdat het CvdM de rechtmatigheid van de bestedingen aan dit onderzoek nooit heeft bestreden, kunnen de bestedingen aan de enquête Boeddhisme in Nederland uit 2009 ook niet onrechtmatig zijn, meent Mulder.

Instemming CvdM

Tijdens de hoorzitting zegt Mulder dat het CvdM heeft ingestemd met de delegatie-overeenkomst van 4 oktober 2008, waarin uitvoeringsorganisatie BOS zendmachtigingshouder BUN ‘vrijwaart’ van enige aansprakelijkheid.

Artikel 2 van deze overeenkomst luidt letterlijk: ‘De BOS zal de BUN vrijwaren van iedere aansprakelijkheid welke derden jegens de BUN instellen op grond van de aanvraag tot en wijzer [sic] van uitoefening van de zendtijdmachtiging.’

Volgens Mulder heeft het CvdM tijdens ‘informeel overleg’ goedkeuring aan deze delegatie-overeenkomst verleend.

Hij kan daarvan tijdens de hoorzitting geen bewijs overleggen.

Geen vragen

Mulder zegt tijdens de hoorzitting dat het CvdM over deze overeenkomst ook nooit vragen heeft gesteld.

Dit is feitelijk onjuist.

Het verslag van de hoorzitting over de concessie-aanvraag 2010-2015 (20 oktober 2009) toont aan dat commissaris Jan van Cuilenburg daarin uitvoerig stil stond bij de strekking van de delegatie-overeenkomst.

Grote afstand

De overeenkomst riep bij het CvdM in 2009 de vraag op ‘of de BUN nog wel bemoeienis heeft met de BOS. Daarvan moet wel sprake zijn, aangezien het hier gaat om zendtijdtoewijzing aan kerkgenootschappen of genootschappen op geestelijke grondslag.’

Volgens Van Cuilenburg wekt de delegatie-overeenkomst de indruk ‘dat de BUN op grote afstand van de BOS zou komen te staan.’

Na een langdurige discussie constateert Van Cuilenburg dat de woorden van Gertjan Mulder, (toenmalig) BOS-voorzitter Gijs ten Kate en (toenmalig) BUN-voorzitter Francisca Boel ‘die indruk nu hebben weggenomen.’

Op de hoogte

In 2012, drie jaar later, verklaart Mulder anders.

De BUN is weliswaar concessiehouder, stelt hij tijdens de hoorzitting op 13 december, maar heeft -conform de delegatie-overeenkomst uit 2008- geen directe bemoeienis met de BOS.

Wel houdt de BOS de BUN tijdens ledenvergaderingen ‘op de hoogte’.

Michel Dingarten

Mulder’s standpunt is hetzelfde als dat van huidig BOS-voorzitter Michel Dingarten.

Deze schreef de BUN-leden op 7 mei 2011: ‘De BUN is niet verantwoordelijk voor de aanvraag en uitvoering van de concessie; zij is hier zelfs contractueel expliciet voor gevrijwaard.’

Sanctiebesluit

De opvatting van Mulder en Dingarten is rechtstreeks in strijd met het standpunt dat het CvdM inneemt in het sanctiebesluit van 5 juni 2012.

Daarin noemt het CvdM de BUN ‘eindverantwoordelijk’ voor het media-aanbod.

‘De BUN kan dan ook, op grond van haar aanwijzing, verantwoordelijk gehouden worden voor de bestedingen van het budget door de BOS,’ schrijft het CvdM.

Geen partij

Commissaris De Cock Buning stelt tijdens de hoorzitting van 13 december dat uit Mulder’s lezing volgt dat zendmachtigingshouder BUN niet kan worden aangesproken op een overtreding van de Mediawet: ze is daarin geen partij.

Directeur Mulder en BUN-advocaat Van Werven beamen dit.

In plaats van de Mediawet

Jurist Olga Kok-Zlotver stelt daarop vast dat de BUN kennelijk ‘alle rechten en plichten’ aan de BOS heeft overgedragen.

Ze merkt op dat de delegatie-overeenkomst daarmee ‘in plaats van de Mediawet komt’.

Mulder spreekt zijn verbazing uit over het feit dat het CvdM de BUN een sanctie oplegt.

‘Deze claim had naar de BOS gemoeten,’ aldus Mulder.

Houdt Mulder’s verweer stand, dan kan het CvdM onrechtmatige bestedingen door de BOS ten behoeve van de BUN alleen op de BOS verhalen.

Precedentwerking

Behalve op vrijwaring beroept Gertjan Mulder zich tijdens de hoorzitting ook op precedentwerking.

Hij wijst het CvdM daartoe op het rapport Meer spiritualiteit in de media uit 2005. 

De BOS liet dit onderzoek uitvoeren door de Amsterdam School of Communications Research (ASCoR).

ASCoR-onderzoek

De kosten voor het ASCoR-onderzoek bedragen € 104.732. Deze worden in de Jaarrekening 2005  van de BOS verantwoord als ‘Verkoopkosten’.

Tegen die besteding en verslaglegging heeft het CvdM nooit bezwaar gemaakt, aldus Mulder.

Datzelfde jaar besteedt de BOS ook € 222.765 aan een ‘mediacampagne’. Ook dit bedrag wordt onder ‘Verkoopkosten’ geboekt.

Verankering

In 2004 constateert de Visitatiecommissie Landelijke Publieke Omroep dat de BOS ‘prioriteit moest geven aan haar verankering in de Nederlandse samenleving’.

Volgens een toelichting op de jaarrekening van 2005 wordt daaraan met het ASCoR-onderzoek en de mediacampagne uitvoering gegeven.

Dit betekent dat in 2005 de BOS ruim drie ton aan ‘Verkoopkosten’ opvoert.

22 verdiepingen

In een reactie op Mulder’s argumentatie maakt De Cock Buning tijdens de hoorzitting duidelijk dat het handhavingsbeleid van toezichthouders zoals het CvdM niet meebrengt dat alles wordt onderzocht.

Om iedere mogelijke overtreding te onderzoeken ‘zou hier een gebouw van 22 verdiepingen moeten staan,’ aldus De Cock Buning.

Even daarvoor gaf De Cock Buning aan dat het CvdM niet verplicht is bij zijn beoordeling van het verweer tegen dit sanctiebesluit alleen in eerste aanleg aangedragen feiten en argumenten te gebruiken.

Lees ook

> Actueel – Beweringen BUN-advocaat strijdig met eerdere uitlatingen
> Actueel – Rol Mandalaschool actueel én relevant
> CvdM: Verslag hoorzitting 20-10-2009 (pdf)
> ASCoR: Meer spiritualiteit in de media (oktober 2005, pdf)
> Mediawet 2008