Zen.nl-leraren maken schoon schip

24 juni 2013

Zen.nl-leraren Wanda Sluyter en Michel Berkelaar beginnen Zen Centrum Eindhoven. Op hun site Zeneindhoven.nl zetten zij een belangrijk deel van hun zenverleden overboord. Op de vraag of zij Zen.nl van zen-ondernemer Rients Ritskes voorgoed verlaten antwoordt Berkelaar: ‘Geen commentaar.’

De site Zeneindhoven.nl is vijf dagen geleden (19 juni 2013) op het internet verschenen. De bijbehorende FaceBook-pagina is op 17 juni 2013 aangemaakt. Vanaf het twitter-account @ZenEindhoven zijn nog geen tweets verstuurd (raadpleging: 24 juni 2013).

Sluyter en Berkelaar distantiëren zich niet expliciet van zen-ondernemer Ritskes en Zen.nl.

Via hun nieuwe site Zeneindhoven.nl maken zij echter geen enkele melding van hun bijna vijftienjarige (commerciële) samenwerking met hem én zijn bedrijf. Het bekende Zen.nl-logo van Dick Bruna vervangen zij op hun site door een nieuw: een lotusbloem.

De redactie van • open boeddhisme • reconstrueert aan de hand van diverse publiek toegankelijke bronnen dit verleden.

Franchise-nemer

Tot op heden is Sluyter’s eenmanszaak Zensite/Zen.nl Eindhoven (KvK nr. 17149235) franchisenemer van Ritskes’ internetportal Zen.nl. Met Michel Berkelaar behoort zij tot de leraren van de Zen.nl-vestiging in Eindhoven.

De site Zen.nl is nog niet aangepast: het ontstaan van Zen Centrum Eindhoven wordt nergens gemeld.

Het is onduidelijk of beide leraren hun Zen.nl-cursisten meenemen. Het is niet bekend of een concurrentie-beding geldt. Ook is onduidelijk welke consequenties deze situatie heeft voor het BUN-lidmaatschap van Sluyter’s eenmanszaak.

Volgens de gegevens van Zen.nl telt de vestiging in Eindhoven behalve Sluyter en Berkelaar nog drie leraren (raadpleging: 24 juni 2013): Hans Lassche, Theo Niessen en Jeanne Schouten. De laatste drijft de eenmanszaak Zen.nl Eindhoven Jeanne Schouten (KvK nr. 57199701).

Met name Sluyter geniet lokaal een grote bekendheid. Onduidelijk is welke consequenties de komst van het nieuwe centrum in Eindhoven voor de lokale én regionale zen-markt heeft.

Profiel

De profielen van Wanda Sluyter en Michel Berkelaar bij Zen Centrum Eindhoven zijn bijna identiek aan die van Zen.nl. Met één verschil: hun gedeelde verleden en relatie met Zen.nl laten zij weg.

Sluyter volstaat ermee te vermelden dat zij in 2003 ‘een zengroep’ startte, die ‘inmiddels is uitgegroeid tot het Zen Centrum Eindhoven’. Dat Sluyter’s sangha jarenlang deel uitmaakte van Zen.nl verzwijgt ze. De titel ‘Osho’ die zij tot voor kort gebruikte wordt nergens genoemd.

Berkelaar kopieert zijn profiel letterlijk (inclusief spelfout), maar laat twee zinnen weg.

Deze luiden: ‘In het voorjaar van 2010 is hij begonnen aan de opleiding tot Zenleraar binnen Zen.nl’ en ‘In juni 2012 rondde hij zijn opleiding tot Zenleraar binnen Zen.nl succesvol af.’

Opspraak

In april 2013 kwamen zen-ondernemer Ritskes en Zen.nl in opspraak. De Japanse zenleraar Sokun Tsushimoto Roshi beschuldigt Ritskes van titelfraude en vraagt hem daarvoor publiek verantwoording af te leggen.

Tsushimoto Roshi stelt dat Ritskes -anders dan dat hij beweert- nooit door hem is geautoriseerd. Ook heeft hij hem -anders dan dat Ritskes beweert- nooit een formele titel verleend.

Verder bestrijdt Tsushimoto dat Ritskes de formele koan-studie (zenvragen) heeft gevolgd. De Japanse Roshi noemt de door Ritskes binnen Zen.nl gebruikte koans ‘zelfbedacht’.

Dit betekent onder meer dat door Ritskes zelf verleende inwijdingen, autorisaties en titels volgens de rinzai-traditie geen betekenis hebben.

Kwan Yin Huis

Behalve van Zen.nl maakte Sluyter’s eenmanszaak vanaf 2010 deel uit van het Kwan Yin Huis dat op 1 april 2013 wegens een grote huurachterstand de deuren moest sluiten.

De stichting Kwan Yin Huis, met Sluyter als enige bestuurder, bestaat nog steeds, net als Sluyter’s Kwan Yin sangha.

Het nieuw opgerichte Zen Centrum Eindhoven is gevestigd op Sluyter’s privé-adres. Datzelfde adres is één van de leslocaties van Zen.nl Eindhoven.

Abonnementstarief

Zen Centrum Eindhoven hanteert net als Zen.nl een abonnementstarief: een ‘klein abonnement’ voor vaste zitavonden van € 39 per maand, een ‘groot abonnement’ voor alle activiteiten (zitavonden, zenzondagen, weekends) van € 59 per maand. Deze maandtarieven komen nagenoeg overeen met die van Zen.nl.

Een introductiecursus kost € 225 euro, een vijfdaagse sesshin (zenretraite) € 465: ‘draagkracht- of studentenkorting is mogelijk’.

Net als Zen.nl bieden Sluyter en Berkelaar ook coaching aan: het uurtarief is € 75 (incl. BTW) voor particulieren, € 95 (incl. BTW) voor bedrijven.

Dick Verstegen

Bij Zen Centrum Eindhoven hervatten Sluyter en Berkelaar hun samenwerking met Dick Verstegen onder een nieuwe vlag. Van 11 tot 16 augustus geven Verstegen en Sluyter samen een ‘intensieve zenretraite’ in centrum De Weyst, gevestigd in een Kapucijner klooster in Handel.

Verstegen verliet Zen.nl in 2011. Hij begon toen de eenmanszaak  Dick Verstegen – Zentraining & Coaching (KvK nr. 51517795). Hij noemt zijn bedrijf ‘het alternatieve Zen-Centrum voor Nijmegen’. De Nijmeegse vestiging van Zen.nl geldt als hoofdkantoor van het internetportal.

Wel expliciet

De site Dickverstegen.nl maakt -in tegenstelling tot Zeneindhoven.nl- expliciet melding van de controverse rondom Ritskes.

‘In 1996 begon ik een zenlerarenopleiding bij Rients Ritskes, die lesbevoegdheid kreeg van zijn Japanse leraar Hirata Roshi. De Japanse zenmeester Sokun Tsushimoto, voormalig abt van het Buttsu-ji zenklooster nabij Hiroshima in Japan, bekrachtigde en verbreedde later de leerbevoegdheid van Ritskes. In 2013 ontkende Tsushimoto publiekelijk dat hij Ritskes autorisatie had verleend’, aldus Verstegen.

Kruisende wegen

De wegen van Dick Verstegen (1940), Rients Ritskes (1957), Michel Berkelaar (1959) en Wanda Sluyter (1966) kruisen zich al zo’n 15 jaar, in steeds wisselende rollen: leraar, leerling, bestuurder, ondernemer, opdrachtgever, klant, zakenpartner, concurrent.

In 1996 begint Verstegen bij Rient Ritskes een opleiding tot zenleraar. Vanaf 2000 fungeren zij alle twee als docent bij Zentrum in Utrecht.

Vanaf hetzelfde jaar voegen Sluyter en Berkelaar zich bij dit gezelschap. Zij beginnen hun opleiding bij de door Verstegen opgerichte en geleide Stichting Zazen.

Stichting Zazen

Volgens de site Stichtingzazen.nl is deze stichting aangesloten bij de ‘Zentrumgroep’ (2002-2007). Deze groep bestaat behalve de vestiging in Utrecht ook uit Ritskes’ centrum in Denemarken. Ook werkt de stichting samen met coaching- en trainingsbureau Inner Sense (2003-2005) en met Zen.nl (2008).

Voorjaar 2003 verdwijnt Verstegen’s naam van de lijst met Zentrum-docenten.

Rients Ritskes, die van het bedrijf Zonne Energie Nederland B.V. de domeinnaam Zen.nl koopt, begint in diezelfde periode zijn internetportal Zen.nl. Ritskes’ naam wordt op de site van Zentrum Utrecht in het voorjaar van 2010 voor het laatst als (gast)docent vermeld.

Zenki Consultancy

Vanaf 2003 drijven Verstegen (voorzitter) en Sluyter (bestuurslid vanaf 2005) via de Stichting Zazen samen een onderneming: het communicatie-, advies- en trainingsbedrijf Zenki Consultancy.

Volgens de bedrijfsomschrijving verstrekt het bedrijf ‘adviezen t.b.v. de leden, ook op basis van de zenfilosofie’.

Met haar bedrijf Zensite ontwerpt en beheert Sluyter ondertussen diverse sites, waaronder die van Zen.nl.

Tussen 2007 en 2009 verblijft Verstegen langdurig in het buitenland.

Te Koop

Op 1 oktober 2008 wordt de Stichting Zazen ontbonden; Zenki Consultancy staakt zijn bezigheden, de domeinnaam is te koop.

Verstegen’s bezigheden als zenleraar in Eindhoven worden voortgezet door Sluyter. Zij brengt haar sangha in 2008 onder bij Zen.nl van Ritskes, onder de naam Zen.nl Eindhoven.

Lerarenopleiding

Samenvattend:

• 1996: Dick Verstegen wordt leerling van Rients Ritskes

• 2000: Wanda Sluyter en Michel Berkelaar worden leerling van Dick Verstegen

• 2002: Sluyter wordt leerling van Ritskes

• 2003: Verstegen slaagt bij Ritskes voor het 2e graads lerarenexamen

• 2005: Sluyter slaagt bij Ritskes voor het 2e graads lerarenexamen

• 2007: Berkelaar wordt leerling van Sluyter

• 2008: Sluyter opent vestiging Zen.nl Eindhoven

• 2010: Berkelaar wordt leerling van Ritskes

• 2010: Verstegen en Sluyter slagen bij Ritskes voor het 1e graads examen en worden tot ‘Osho’ benoemd

• 2012: Berkelaar slaagt bij Ritskes voor het 2e graads lerarenexamen

Volgens Sokun Tsushimoto Roshi zijn deze examens, bevoegdheden en titels binnen de rinzai-school -waartoe Zen.nl volgens Ritskes tot april 2013 behoorde- van nul en generlei waarde.

Lees ook

> Zen Centrum Eindhoven
> Profiel Wanda Sluyter en Michel Berkelaar (per 24-6-2013, pdf)
> Zen Centrum Eindhoven op FaceBook (sinds 17-6-2013)
> Zen Centrum Eindhoven op Twitter
> Zen.nl Eindhoven
> Kwan Yin Huis
> Dick Verstegen – Zentraining & Coaching
> Actueel - Kwan Yin Huis eerder dicht
> Actueel - Sluyter houd alles in één hand
> Actueel - Huurachterstand Kwan Yin Huis
> Alle berichten over Zen.nl