> Download hier: Thupten Jinpa – China raakt Tibet voor altijd kwijt
____
China raakt Tibet voor altijd kwijt
Thupten Jinpa
De herdenking van de opstand in Tibet van 10 maart 1959 en de vlucht in ballingschap van de Dalai Lama vindt dit jaar plaats terwijl de crisis in Tibet zich verdiept.
In een voor de Tibetaanse samenleving ongekende verandering hebben sinds februari 2009 tenminste zevenentwintig Tibetanen, onder wie veel monniken, zichzelf in brand gestoken. De Chinese leiders hebben volkomen miskend hoe de strijd van de Tibetanen van aard verandert. China dreigt Tibet hierdoor kwijt te raken.
Zuil van vuur
Toen ik voor het eerst beelden zag van een monnik die als een zuil van vuur brandde ervoer ik een mengeling van emoties. Zijn moed kon ik alleen maar bewonderen; als voormalig monnik vereenzelvigde ik me daarnaast als vanzelf met hem en zijn lot.
Hoewel het eerste geval zich voordeed in 2009, verbreidden de zelfverbrandingen in Tibet zich pas verder na de dood van de eenentwintigjarige monnik Phuntsog in het Kirti klooster in Ngaba, in maart 2011.
Dat jaar alleen werden al veertien gevallen bekend. Het betrof voornamelijk jong volwassen monniken of voormalige monniken. Op 8 januari stak ook een gereïncarneerde lama van in de veertig zichzelf in brand, tevens was sprake van de zelfverbranding van een lid van het kloosterbestuur.
Zelfopoffering
Deze vorm van protest en zelfopoffering, die voortkomt uit het leed van de onderdrukking, is aangrijpend, overweldigend en verontrustend, maar maakt geen andere slachtoffers dan de persoon zelf. Dankzij de nadruk op geweldloosheid van de Dalai Lama en het belang dat de Tibetaanse cultuur aan mededogen hecht, gebruiken Tibetanen nog steeds geen zelfmoordbommen.
Tot op heden is de reactie vanuit Beijing steeds dezelfde: censureer het nieuws, noem demonstranten terrorist, geef invloeden van buiten de schuld, en laat veiligheidsdiensten extreem gewelddadig optreden. Daarmee volgt men vrijwel exact het script dat het regime van Gadhafi noodlottig werd, en dat momenteel door Bashar al-Assad in Syrië wordt toegepast.
Oorzaken miskend
De communistische partij slaagt er maar niet in de oorzaken van de huidige radicalisering in deze diep religieuze samenleving te onderkennen. Tibetanen overleefden – soms maar net – het wrede optreden na het protest dat het Tibetaanse plateau in 2008 overspoelde, de rassenhaat tegen etnische Tibetanen die daarop volgde, en het stelselmatig demoniseren van hun geliefde Dalai Lama.
In de kloosters werden monniken onophoudelijk onderworpen aan ‘patriottistische vorming’ en tot wanhoop gedreven door de aanwezigheid, zelfs binnen de muren van hun religieuze instellingen, van gewapende troepen. Al deze factoren leidden tot verdere onrust.
Na de Dalai Lama
Ondertussen groeit onder Tibetanen het besef dat Beijing zowel de politieke verbeeldingskracht als de wil mist om de kwestie Tibet op te lossen. Pogingen om de Dalai Lama hier op een constructieve manier bij te betrekken zijn volkomen mislukt – ondanks dat hij de afgelopen drie decennia concessies deed en dat hij daartoe talrijke openingen heeft geboden.
Dit werd volstrekt duidelijk toen de Partij naliet op het aftreden van de Dalai Lama als politiek leider van de Tibetanen te reageren. Tibetanen kunnen zich hierdoor voorstellen dat hun strijd na het leven van de Dalai Lama doorgaat, en ze kiezen daarbij niet vanzelfsprekend voor zijn benadering.
Mogelijk zet het falen van Beijing Tibetanen ertoe aan hun gerechtvaardigde verlangens op een veel mondiger en aggressievere manier onder de aandacht te brengen. Tussen de huidige, radicalere protesten en deze wijziging in het politiek leiderschap kan een verband bestaan.
Toen de Dalai Lama de Tibetaanse vrijheidsstrijd leidde golden bepaalde normen die zelfs de meest uitgesproken critici van China stilzwijgend aanvaardden – onder meer het voorkomen van gezichtsverlies van Beijing. Dit spreekt niet langer vanzelf.
Nationale identiteit
Zonder het te willen slaagde de Partij er beter in dan het establishment in ballingschap Tibetanen op het hele plateau een krachtig besef van hun gedeelde nationale identiteit bij te brengen.
Duurt de huidige impasse voort, dan zouden de Tibetanen nog stoutmoediger kunnen worden en volledige onafhankelijkheid kunnen eisen. Het valt te verwachten dat de huidige golf van zelfverbrandingen overslaat naar andere delen van Tibet. Geen regering kan zich afdoend wapenen tegen mensen die niet bang zijn te sterven.
Lid van de familie
Beijing zal het Tibetaanse volk ervan moeten zien te overtuigen dat het zich om het behoud van hun unieke taal, cultuur en boeddhistische geloof bekommert, als lid van de grotere familie Volksrepubliek China.
De massale aanwezigheid van troepen en het huidige klimaat van angst vervreemden Tibetanen alleen maar en scheppen risico’s op verder bloedvergieten. Het aanwijzen van de zoveelste nieuwe partijfunctionaris die het protest met harde hand moet onderdrukken, is geen antwoord.
Het aanvaarden van de hulp die de Dalai Lama aanbiedt om een wederzijds aanvaardbare, duurzame oplossing voor de kwestie Tibet te bereiken is evident de eerste en meest dringende stap voorwaarts.
Keerpunt
Er bestaat bij mij geen enkele twijfel: 2011 is een keerpunt in de strijd van het Tibetaanse volk. Met de voortdurende zelfverbrandingen is een belangrijke drempel overschreden. Indien de Chinese leiders de weinige tijd die er nog is niet weten te benutten, zullen ze Tibet voor altijd kwijtraken.
> Download hier: Thupten Jinpa – China raakt Tibet voor altijd kwijt
Lees ook
> Actueel: Thupten Jinpa – China raakt Tibet kwijt
> Actueel: Vredesmars voor Tibet herdenkt Chinees geweld
> Profiel: Thupten Jinpa
One Response to “Jinpa – China raakt Tibet voor altijd kwijt”
Hoe kijkt China hier eigenlijk tegenaan?
Na het grote aantal bijdragen van (de redactie van) • openboeddhisme • aan het Tibetaanse drama wil ik aan de hand van deze ‘analyse’ van Thupten Jinpa een ander perspectief naar voren brengen.
Vanuit moreel oogpunt heeft hij volstrekt gelijk. Zijn poging de ‘politieke verbeeldingskracht’ van de Chinese leiders te stimuleren is sympathiek.
Maar zijn betoog is niet op een echte analyse gebaseerd. ‘China raakt Tibet’ kwijt, zegt hij waarschuwend tegen de Chinese leiders. Maar, dan denk ik: Tibet raakt China volstrekt niet kwijt. Zouden de Chinese leiders onder de indruk raken van de zelfdoding van enkele tientallen Tibetanen of de mogelijke radicalisering van het Tibetaanse volk? Ik vrees: geheel niet.
En waarom kan geen regering ‘zich afdoend wapenen tegen mensen die niet bang zijn te sterven’? Ik denk dat China dat best kan; ze zouden dat niet moeten doen maar het kan best, nog tientallen jaren lang, vrees ik.
Wellicht is Thupten Jinpa teveel beïnvloed door het westerse denken dat een bezetter (zoals de Amerikanen in Irak of Afghanistan) moet proberen ‘the heart and minds’ van een volk te winnen. Dat is de Amerikanen niet gelukt en de Chinezen hebben er zelfs geen behoefte aan.
Ik vraag me af of in een (oplossingsgerichte) analyse ook van boeddhistische concepten gebruik kan worden gemaakt. Behalve het gebruik van geweld niet met tegengeweld maar met liefdevolle vriendelijkheid beantwoorden niet zo veel, eerlijk gezegd.
Misschien is er één bruikbaar principe. En dat betreft de vraag welke rol westerse boeddhisten kunnen spelen ten aanzien van dit drama. Er is een principe: ik moet als boeddhist andere mensen niet bevestigen in hun illusies. Misschien een enkele keer, als ‘vaardig middel’ (upaya). Maar, meestal toch maar niet doen.
Kunnen wij bemidddelen? Moeten we dat? Niet uit solidariteit met ‘onze geloofsgenoten’! Maar wel uit menselijke overwegingen, zoals Noorse boeddhisten ooit (vergeefs) in Sri Lanka probeerden te bemiddelen.
Het lijkt me te hoog gegrepen. Maar wellicht kunnen we (of kan de redactie van • open boeddhisme •) een China-deskundige eens vragen hoe vanuit Chineese optiek naar dit conflict kan worden gekeken.
En hoe, nadat de Dalai Lama is overleden (eerder zal het niet lukken denk ik), een doorbraak kan ontstaan.