BOS zet boeddhistische achterban op afstand
De BOS kiest in 2008 bewust voor bestuurlijke verzelfstandiging en programmatische verbreding. Daardoor komt de omroep in conflict met de boeddhistische achterban.
Dít is de context waarin het Commissariaat voor de Media (CvdM) zendmachtigingshouder BUN op 5 juni 2012 een terugvordering van € 50.000 en een boete van € 2.500 oplegt.
Blijven de vordering en boete ook na rechterlijke tussenkomst in stand, dan betaalt de BUN daarmee de prijs voor het beleid waarmee de BOS zich zowel bestuurlijk als inhoudelijk van de achterban van de unie verwijdert.
Tweesporenbeleid
De nieuwe tijdlijn NPO enquête ‘Boeddhisme in Nederland’ (2008-2012) van • open boeddhisme • laat zien dat de BOS sinds 2008 een tweesporenbeleid voert.
In 2008 zet de BOS in op bestuurlijke ‘verzelfstandiging’ ten opzichte van zendmachtigingshouder BUN. Zij geeft deze verzelfstandiging vorm in een nieuwe delegatieovereenkomst en nieuwe statuten.
Tegelijk ontwikkelt de BOS een beleid dat haar programmering verbreedt in de richting van ‘ongebonden spirituelen’ en jongeren.
Markttermen
In markttermen: vanaf 2008 ontwikkelt de BOS als uitvoeringsorganisatie een beleid dat haar marktaandeel onder het algemene publiek moet maximaliseren, en de invloed van zendmachtigingshouder BUN óp dat beleid moet minimaliseren.
Het duurt even voordat BUN-leden en de Participatieraad beseffen wat deze beleidslijn voor de programmering betekent. Vanaf 2010 is de eerste openlijke kritiek vanuit de boeddhistische achterban op met name de televisieprogrammering te horen.
Critici maken niet alleen bezwaar tegen de programmering maar ook tegen de eigenmachtig bepaalde koers van directie en bestuur.
Spiritualiteit
In opdracht van de BOS onderzocht de Amsterdam School of Communications Research (ASCoR) in 2005 al eens wat de wensen en behoeften van Nederlanders met interesse voor spiritualiteit en geestelijke verdieping zijn.
De kosten van dit onderzoek bedroegen € 104.732.
Het directieverslag bij de Jaarrekening 2008 toont aan dat de BOS zich steeds meer naar de algemene belangstelling voor spiritualiteit en de doelgroep van ‘ongebonden spirituelen’ begint te richten.
Doelgroepen
Op 24 augustus 2009 verschijnt het rapport Doelgroepen onderzoek 2009 vanhet NPO MediaOnderzoek &-Advies (MO&A). Daarin melden de onderzoekers dat de BOS bij de aanvraag van de zendmachtiging 2010-2015 opnieuw de omvang van ‘haar achterban’ moet aangeven.
‘Dat zal gebeuren aan de hand van schattingen van de bij de verschillende in Nederland actieve boeddhistische gemeenschappen (sangha’s) aangesloten leden,’ aldus het rapport.
Kwantitatieve onderbouwing
Omdat alleen de BUN een zendmachtiging kan aanvragen, moeten de auteurs hier de achterban van de BUN hebben bedoeld. In de zendmachtigingsaanvraag die de BOS op 29 september 2009 indient, ontbreekt deze onderbouwing echter.
In tegenstelling tot eerdere aanvragen die de BUN zelf opstelde (1999, 2004), laat de BOS de kwantitatieve onderbouwing van de BUN-achterban in 2009 weg.
Achterban
Bij het opstellen van de aanvraag van zendtijd in grootteklasse B (500.000-2.000.000 personen) in de periode 2010-2015 is niet de bestaande achterban (van de BUN) maar de beoogde doelgroep (van de BOS) leidend.
De Mediawet gaat echter uit van een bestaande behoefte aan zendtijd van een bestaand religieus of levensbeschouwelijk genootschap (lees: de BUN).
Om aanspraak op zendtijd te maken moet dat genootschap ) aantonen een bestaande religieuze hoofdstroming (lees: het boeddhisme) te vertegenwoordigen.
De Mediawet gaat nadrukkelijk níet uit van de met een enquête onderbouwde behoefte van een omroeporganisatie (lees: de BOS) aan een nieuw en groter publiek (zoals dat van ‘ongebonden spirituelen’ en jongeren).
BOS-beleid geen succes
In 2011 wordt duidelijk dat het tweesporenbeleid de BOS niet het succes brengt dat ze ervan verwachtte.
De regering verplicht zogeheten 2.42-omroepen (zoals de BOS) zich te onderscheiden met hun specifieke taak, het bedienen van de religieuze of levensbeschouwelijke hoofdstroming die de zendmachtiging heeft verkregen.
Het algemene media-aanbod gericht op ‘ongebonden spirituelen’ en jongeren moet de BOS daarom aan omroepverenigingen overlaten.
Botsing
Op bestuurlijk vlak leidt de zelfstandige koers van de BOS in 2011 tot een ernstige botsing met de BUN.
Toenmalig BUN-voorzitter Richard de Jongh laat het Commissariaat voor de Media op 24 juni 2011 weten niet langer in te kunnen staan voor de BOS en haar beleid.
De Jongh’s interventie stort de BUN in de grootste bestuurlijke crisis in haar bestaan.
Rechtmatigheid en doelmatigheid
Inmiddels betwist het Commissariaat de rechtmatigheid van de besteding van de € 81.749 die de BOS aan het onderzoek van MO&A heeft uitgegeven. Het CvdM oordeelt dat dit bedrag grotendeels door de BUN moet worden terugbetaald.
Ook de doelmatigheid van deze besteding moet worden betwijfeld. Géén van de aanspraken die op de MO&A-enquête zijn gebaseerd, zijn ook daadwerkelijk gehonoreerd.
Afwijzing
Het CvdM kent de BUN in 2010 níet de door de BOS verlangde hoeveelheid zendtijd toe. Het wijst de MO&A-enquête af in niet mis te verstane termen.
De Onderwijsraad en demissionair minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stellen in 2010 vast dat de enquête ook de aanspraak op een door de overheid gefinancierde basisschool niet kan onderbouwen.
Speelveld
In diezelfde periode spreken de BUN-leden Stichting Vrienden van het Boeddhisme (SVB), Stichting Inzichts Meditatie (SIM) en twee andere sangha’s én leden van de Participatieraad zich negatief uit over het BOS-beleid.
De SVB stelt dat niet de BOS maar de BUN het speelveld bepaalt waarop uitvoering aan de zendmachtiging wordt gegeven.
Programmering
De SIM en de twee andere sangha’s merken op dat de afgesproken verdeelsleutel niet wordt waargemaakt. De theravada-traditie wordt daardoor zowel kwalitatief als kwantitatief slecht bedeeld.
De Participatieraad signaleert in 2010 een ‘vervaging van het specifiek boeddhistische gehalte’ van de televisieprogrammering. De raad spreekt formeel de wens uit dat voortaan minstens 2/3 van de televisiezendtijd aan boeddhisme wordt besteed.
BUN
Als zendmachtigingshouder moet de BUN de komende jaren aannemelijk maken dat de BOS-programmering onderscheidend genoeg is om in 2015 opnieuw het toekennen van zendtijd voor de boeddhistische gemeenschap te rechtvaardigen.
Mei 2012 trok topambtenaar Anca Ansink, portefeuillehoudster BOS, zich terug als kandidaat bestuurslid van de BUN. Zij constateert dat de BUN over ‘gevaarlijk weinig’ mensen voor het verenigingswerk beschikt.
Ansink betwijfelt of de unie in het soort organisatie kan worden veranderd waarvoor zij zich kan en wil inzetten. Ze voelt zich in haar bevindingen gesterkt door het eindverslag van de BUN-werkgroep Lotus Bloem.
Beheer uitzendlicentie
Mogelijk krijgen anderen het voor elkaar, zegt Ansink, maar ‘misschien is de conclusie wel dat aan een BUN, anders dan voor het beheren van een uitzendlicentie, geen behoefte is.’
Kalden schrijft dat het rapport Lotus Bloem ‘zonder meer noopt tot een reality check.’ De leden moeten de aanbevelingen van de werkgroep in het licht van het gebrek aan menskracht beoordelen, aldus Kalden.
Het is niet duidelijk hoe de algemene ledenvergadering van de BUN op 9 juni 2012 op de constateringen van Ansink en Kalden heeft gereageerd.
UPDATE
Zondag 31 maart 2013 lanceerde de Stichting Vrienden van het Boeddhisme haar nieuwe website (http://vriendenvanboeddhisme.nl). Anders dan voorheen kort de stichting de eigen naam daarop af als VvB. In de eigen nieuwsbrief van 24 maart 2013 kort de stichting haar naam nog af als SVB.
Lees ook
> PDF-tijdlijn enquête ‘Boeddhisme in Nederland’ (2008-2010, pdf)
> PDF-tijdlijn enquête ‘Boeddhisme in Nederland’ (2011-2012, pdf)
[Lezers met een internetverbinding wordt na het aanklikken van gebeurtenissen in de pdf gerelateerde content op het web aangeboden.]
> BUN-BOS: Delegatie-overeenkomst 1999 (17-3-1999, pdf)
> BOS: Statuten 1999 (30-6-1999, pdf)
> BUN-BOS: Delegatie-overeenkomst 2008 (4-10-2008, pdf)
> BOS: Statuten 2008 (26-11-2008, pdf)
> BOS: Jaarrekening 2008 (28-4-2009, pdf)
> BOS: Jaarrekening 2009 (26-4-2010, pdf)
> Klerkx et al: Doelgroepen-onderzoek BOS (24-9-2009, pdf)
> CvdM: Afwijzing bezwaarschrift BUN (25-5-2010, pdf)
Kijk ook
> Tijdlijn: NPO enquête ‘Boeddhisme in Nederland’ (2008-2010)
> Tijdlijn: NPO enquête ‘Boeddhisme in Nederland’ (2011-2012)
Geef een reactie