VU-argumenten chaplain-studie vallen uit de lucht
Dat de VU de seminarium-opleiding tot boeddhistisch chaplain is gegund, heeft te maken met haar wetenschapsopvatting en de bijzondere leerstoel van André van der Braak. Deze argumenten van de VU zijn tijdens ledenvergaderingen van de BUN nooit besproken.
Januari 2012 stuurde de VU het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een aanvraag voor financiële steun van de boeddhistische ambtsopleiding.
Daarin leggen de aanvragers een verband tussen de keuze van de Stichting Boeddhistische Zendende Instantie (St BZI) voor de VU en de totstandkoming van een bijzondere leerstoel van Van der Braak.
De Faculteit der Godgeleerdheid heeft een ‘bijzondere wetenschappelijke omgeving’ gecreëerd, zegt de VU. Dit bepaalde de keuze van de St BZI en BUN, die al in 2009 werd gemaakt.
Zij kozen voor de VU vanwege de ‘dialogische wijze’ waarop de studie en verdieping van het boeddhisme daar met de ‘levensbeschouwelijke pluriformiteit van de Nederlandse context’ wordt verbonden.
De leerstoel Boeddhistische filosofie in dialoog met andere levensbeschouwelijke tradities van prof. André van der Braak levert daarvan een voorbeeld.
Zó motiveert de VU haar aanvraag aan demissionair staatssecretaris Halbe Zijlstra.
Humanistiek
In 2007 spreken de BUN-notulen van de ledenvergadering van 17 november nog over de Universiteit van Humanistiek (UvH) in Utrecht als eerste keuze.
Eén van de redenen daarvoor was dat deze universiteit ‘het stuk boeddhisme’ door de BUN zelf wilde laten ‘aanleveren’.
Oud-bestuurslid BUN (2000-2006) en later St BZI-bestuurslid (2010-2012) Jean Karel Hylkema zegt daarover: ‘Dit levert een aantal docentschappen op’.
Er wordt ‘een plan gemaakt in overleg met een aantal mensen, die doctor zijn en in sangha’s belangrijke functies hebben,’ aldus Hylkema.
Ook toenmalig BUN-voorzitter Varamitra (Theo Alkemade, 2006-2009) spreekt zich uit.
‘In wezen kunnen we die eis van Justitie gebruiken als springplank om ook universitair wortel te schieten in boeddhistisch Nederland,’ aldus Varamitra.
Het ministerie van Justitie benoemt hem na de tijdelijke erkenning van de BUN in 2008 per 1 februari 2009 tot hoofd van de dienst Boeddhistische Geestelijke Verzorging van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).
‘Allerlei ontwikkelingen’
Tijdens de ledenvergadering van 15 november 2008 maakt BUN-voorzitter Varamitra bekend dat er ‘allerlei ontwikkelingen’ gaande zijn met betrekking tot de universitaire opleiding.
Zo waren de contacten met de UvH afgebroken: er was weinig perspectief voor de toekomst.
De toekomstige geestelijke verzorger moet volgens Varamitra over een brede algemene kennis van het boeddhisme en kennis en ervaring in de eigen traditie beschikken.
‘Deze eisen maken helder dat er niet alleen een master vervolgopleiding moet komen, maar ook een bachelor vooropleiding over het boeddhisme.’
Varamitra: ‘Het gaat er ook om waar we met het boeddhisme heen willen in Nederland. De denominatie van de UvH zelf gaat toch in de weg zitten van een zuiver boeddhistische opleiding.’
Bachelor en master
Daarom was met OCW de instelling van een volledige opleiding besproken: een bachelor met een algemeen boeddhologische inhoud (bronnen en stromingen in het boeddhisme) en een master geestelijke verzorging.
Het ministerie drong er bij Varamitra op aan, zei hij, dat deze opleiding zich zou onderscheiden van andere.
Daarvoor werd een aantal universiteiten benaderd. ‘Ervaring heeft ons geleerd dat we het beste via de koninklijke weg binnen komen en niet via een hoogleraar die ons wel ziet zitten’, aldus Varamitra.
Tweede ronde
Tijdens de ledenvergadering van 18 april 2009 maakt BUN-voorzitter Varamitra bekend dat in een ‘tweede ronde’ drie universiteiten zijn geconsulteerd: Utrecht, Leiden en VU Amsterdam.
‘De VU kwam met een tamelijk uitgewerkte schets en we hebben besloten om te onderzoeken of een vruchtbare samenwerking in de toekomst tot de mogelijkheden behoort,’ aldus Varamitra.
Volgens hem is vooral de hoeveelheid tijd die het kost om de door de DJI als ambtenaar aangenomen geestelijke verzorgers op te leiden, van belang.
‘Er komt dan een verkorte opleiding waarmee je binnen één of drie jaar op het goede nivo zit. Anders zouden we nu nog vijf jaar moeten wachten tot we mensen kunnen aanstellen.’
‘Niet al te snel’
Tijdens de ledenvergadering van 14 november van dat jaar zegt Varamitra dat de ontwikkeling van de beroepsopleiding ‘niet al te snel’ gaat.
‘De zaak is complex omdat er vijf ministeries bij betrokken zijn: onderwijs, defensie, volksgezondheid, integratiezaken en justitie. Het is zijn taak dit te coördineren’, zegt hij.
Keuze VU
De keuze voor de VU is dan reeds gemaakt, maar Varamitra maakt niet duidelijk op welke gronden dat is gebeurd.
‘Er lopen nog steeds contacten met de VU als eerste gesprekspartner. Het wachten is op overeenstemming m.b.t. de financiering. Varamitra hoopt dit aan het eind van het jaar rond te hebben. De intentie is dat we volgend jaar september [2010, red.] kunnen beginnen aan de opleiding boeddhistisch geestelijk verzorger,’ staat in de notulen te lezen.
Tijdens de ledenvergadering van 24 april 2010 maakt Varamitra bekend dat de samenwerkingsovereenkomst tussen BZI en VU ‘binnenkort’ wordt ondertekend.
Dat gebeurt op 15 juni van dat jaar.
VU-onderbouwing
De VU-onderbouwing in de richting van demissionair staatssecretaris Zijlstra komt uit de lucht vallen.
De BUN-notulen reppen met geen woord over de argumenten van de VU in aanvraag aan het ministerie van Onderwijs om geld voor de boeddhistische chaplain-opleiding.
Aspecten als een ‘bijzondere wetenschappelijke omgeving’ en een ‘studie van en verdieping in de eigen godsdienstige traditie op een dialogische wijze met de levensbeschouwelijke pluriformiteit van de Nederlandse context’ zijn volstrekt nieuw.
Pierson
Het derde argument (de bijzondere leerstoel van Van der Braak) in de VU-brief valt wél te herleiden tot gebeurtenissen van jaren daarvoor.
Tijdens de ledenvergadering van 19 april 2009 vraagt Babeth Vanloo (programmadirecteur BOS) of het ‘de moeite waard is’ te onderzoeken of ‘de legaten van Nicholas Pierson van toepassing kunnen zijn’.
Scheidend BUN-voorzitter en hoofd ministeriële dienst Boeddhistische Geestelijke Verzorging Varamitra antwoordt: ‘Hier zijn we mee bezig’.
Vacature
Op 30 april 2011 maakt de VU de vacature van ‘Bijzonder hoogleraar Boeddhistische filosofie in dialoog met andere tradities’ bekend (vacaturenummer 1.2011.00084, sluitingstermijn 8 mei 2011).
De leerstoel is ingesteld op verzoek van de Stichting Pierson Filosofie.
Volgens de vacaturetekst is het doel van de leerstoel ‘de dialoog tussen boeddhistische en westerse filosofische, religieuze en levensbeschouwelijke tradities te stimuleren en te zoeken naar mogelijkheden om beide te integreren in een systematische reflectie op de actualiteit.’
André van der Braak
Per 1 januari 2012 stelt de VU dr. André van der Braak aan als bijzonder hoogleraar Boeddhistische filosofie in dialoog met andere tradities.
Van der Braak is sinds 2008 lid van de curriculumcommissie die voor BUN en St BZI de academische opleiding tot boeddhistisch geestelijk verzorger helpt voorbereiden.
Hij is dus rechtstreeks betrokken bij de keuze van BUN en St BZI voor de VU, en de voorbereiding van de samenwerkingsovereenkomst van 15 juni 2010.
Bruno Nagel en Paul van Tongeren
Het bestuur van de Stichting Pierson Filosofie bestaat onder meer uit dr. Bruno Nagel (voorzitter) en prof. dr. Paul van Tongeren (lid).
Van der Braak studeerde in 1986 aan de Universiteit van Amsterdam af bij Bruno Nagel op Nietzsche en het boeddhisme.
In 2004 promoveerde hij aan de Radboud Universiteit Nijmegen bij Paul van Tongeren op Hoe men wordt, wat men is (Damon, 2004), een dissertatie over Nietzsche.
Sinds zijn aanstelling als hoogleraar is Van der Braak -naar eigen zeggen ‘om belangenverstrengeling te voorkomen’- niet langer lid van de curriculumcommissie namens de boeddhistische stroming zen, maar namens de VU.
Lees ook
> Actueel: VU dringt aan op ‘professionalisering’ boeddhistische geestelijkheid
> BUN – Notulen 2005-2012 (pdf)
> Samenwerkingsovereenkomst St. BZI – VU (15-6-2010, pdf)
> Gezocht Bijzonder hoogleraar Boeddhistische filosofie (30-4-2011, pdf)
> Special Chair of Buddhist philosophy (30-4-2011, pdf)
> André van der Braak bijzonder hoogleraar Boeddhistische filosofie (7-12-2011)
> Stichting Pierson Filosofie
> Persoonlijke site André van der Braak
Kijk ook
> BOS – Nicolaas Pierson: Een prettig gesprek (2007)
Geef een reactie