Twijfel erkenning BUB

4 april 2013

De twintig boeddhistische organisaties, verenigd in de Boeddhistische Unie België (BUB), zijn beter af zonder dan met de officiële erkenning door de Belgische overheid tot achtste levensbeschouwing van het land.

Deze conclusie is te trekken uit het artikel Zou een erkenning van het boeddhisme wijsheid zijn? van Edel Maex op zijn blog Leven in de maalstroom (23 maart 2013). De erkenning die volgens Maex ‘in de steigers’ staat, klinkt logisch maar is niet wijs.

Maex was tot 2010 bij het proces tot mogelijke erkenning betrokken: eerst als BUB-bestuurslid en daarna als secretaris-generaal van de unie.

Hij vindt dat hij momenteel genoeg afstand van het erkenningstraject heeft om zich de vraag te stellen: ‘Zou een uiteindelijke erkenning van het boeddhisme op dit ogenblik een wijze beslissing zijn?’.

Zijn antwoord is een duidelijk neen.

Ander standpunt BUB

Maex’ standpunt wijkt af van dat vice-voorzitter Michel Deprèay van de BUB.

Hij vindt dat een ‘officiële erkenning de boeddhisten in ons land een bijdrage zouden kunnen leveren tot een meer tolerante samenleving’.

Hij denkt tevens dat een betere integratie van boeddhisten in het maatschappelijke leven het gemakkelijker maakt om ‘bepaalde initiatieven te ontwikkelen (zoals stervensbegeleiding, gevangeniswerk), waarvoor nu al een reële vraag bestaat en waaraan we momenteel maar moeilijk kunnen voldoen’.

In Nederland heeft het ministerie van Justitie de BUN in december 2012 officieel erkend als zendende instantie voor de geestelijke verzorging van boeddhistische gedetineerden. Maex gaat in zijn blog niet in op de Nederlandse situatie.

Staat subsidieert

De grondwet van België schrijft voor dat de staat het salaris van ‘bedienaren van de erediensten’ betaalt. Bovendien past diezelfde overheid materiële en financiële tekorten bij.

Deze taakopvatting stamt uit de Napoleontische tijd: kerken kregen een schadevergoeding als hun bezittingen tijdens de Franse Revolutie in beslag waren genomen.

België is een van de weinige landen die dit systeem nog kent, en het toepast op zeven levensbeschouwingen: rooms-katholicisme, protestantisme, anglicanisme, orthodox christendom, jodendom, islam en niet-confessioneel vrijzinnig humanisme.

Voorwaarde

De levensbeschouwing in België die erkend wil worden, moet worden vertegenwoordigd door een representatieve, koepelorganisatie.

Maex vindt dit begrijpelijk. ‘Zij wil zich niet tot een bonte lappendeken moeten richten maar wil één duidelijk aanspreekpunt.’

Daarom is de BUB opgericht. Een vreemd idee, zegt Maex nu, want het boeddhisme is te heterogeen samengesteld om door ‘één centraal orgaan gerepresenteerd te worden’.

Fractie

De BUB heeft twintig leden, een fractie van alle boeddhistische verenigingen in België die geen BUB-lid zijn, zegt hij.

‘Sommige van deze verenigingen voelen er helemaal niet voor om zich onder een koepel te scharen, die ze als een soort Vaticaan aanvoelen en staan erop hun autonomie te bewaren. Andere verenigingen willen wel graag lid worden maar voelen zich er niet welkom’, aldus Maex.

Kortom, zegt hij, het is momenteel erg moeilijk de BUB te zien als een representatief vertegenwoordigend orgaan richting overheid.

‘Flinke hap geld’ 

Edel Maex gaat ook in op de financiële gevolgen van erkenning door de overheid. Erkenning levert de BUB veel op: voor een handvol verenigingen een ‘flinke hap geld’, voor andere niet. ‘Dat kan toch niet de bedoeling van de (grondwet)gever geweest zijn’.

Erkenning -en dus financiële steun- lijkt op het eerste gezicht ‘begerenswaardig’. Maar wie met vertegenwoordigers van andere levensbeschouwingen praat, komt tot andere conclusies.

‘Het ergste’

Een aantal vrijzinnigen vindt de erkenning zonder meer ‘het ergste wat de vrijzinnigheid in België ooit is overkomen’. Ze heeft het debat binnen de vrijzinnigheid in de kiem gesmoord omdat als eenheid moet worden opgetreden.

Maex: ‘Ze waarschuwen het boeddhisme voor het risico op ‘verkostering’, met name dat materiële en financiële belangen de inhoud gaan verdringen.’

Lui

Katholieke priesters vinden dat het financieringssysteem de kerk ‘lui’ heeft gemaakt. ‘Omdat de Kerk toch door de overheid gefinancierd wordt, heeft ze zich veel minder naar haar eigen gelovigen te verantwoorden.’

Belgen zien levensbeschouwing als iets dat van boven komt en dan ook nog gratis moet zijn, zegt Maex. ‘Geestelijk voedsel mag niets kosten.’

Verantwoordelijk

Maex vindt dat het anders kan. ‘De huidige bloei van het boeddhisme in het Westen bewijst dat het ook anders kan en dat mensen met veel goodwill en idealisme in staat zijn zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen levensbeschouwing en de beoefening daarvan. Een eventuele erkenning van het boeddhisme binnen het huidige systeem dreigt ook dat in de kiem te smoren’.

Hij haalt het voorbeeld van politicus Jan Peumans (Nieuwe Vlaamse-Alliantie) aan. Dit parlementslid heeft de helft van een maandsalaris (€ 13.000) aan Yeunten Ling in Huy gegeven. België kent niet de mogelijkheid tot belastingaftrek van giften. Integendeel, er zijn zelfs plannen dit soort giften in vermindering te brengen op de overheidssteun, zegt Maex.

‘Concreet zou dat betekenen dat het bedrag dat Jan Peumans met een groot hart wegschenkt niet zijn geliefd boeddhistisch centrum ten goede komt maar enkel de Belgische staat. Is dat het systeem dat we willen?’

‘Behoorlijk wat tijd’

Maex vindt dat Belgische boeddhisten ‘behoorlijk wat tijd’ over heen moeten laten gaan. Tijd om volwassener te worden, tijd om over het systeem na te denken en de ‘wetgeving over de levensbeschouwingen vanuit het Napoleontische tijdperk het democratische tijdperk binnen te loodsen’.

Want alleen zo kan de verantwoordelijkheid komen te liggen waar ze thuishoort: bij de burger. ‘Het feit dat het boeddhisme in België ook zonder erkenning tot bloei is kunnen komen toont aan dat dit moet kunnen’, aldus Maex.

Lees ook

> Edel Maex – Zou een erkenning van het boeddhisme wijsheid zijn? (23-3-2013)
> Loobuyck & Franken: Hoe neutraal is kerkfinanciering? (2012, pt. 4 zeven levensbeschouwingen)
> Boeddhistische Unie België: Postgraduaat
> HIB-ISB – Postgraduaat Boeddhistische Filosofie en Ethiek (26-10-2011, pdf)
> Actueel – Vlaams politicus doneert geld tempel
> Leden Boeddhistische Unie België
> Boeddhistische Unie België