Asoka hinkt op twee gedachten
Uitgeverij Asoka probeert de klandizie van zowel traditionele boeddhisten als van het publiek met een algemene belangstelling voor spiritualiteit te winnen. Het uitgeefbeleid tot nu toe brengt aanzienlijke financiële risico’s met zich mee.
De Rotterdamse uitgeverij, die momenteel een doorstart maakt, richtte zich tot haar faillissement op 30 oktober 2012 tegelijkertijd op de niche van boeddhisten met belangstelling voor canonieke teksten en traditioneel onderricht, én op de brede consumentenmarkt van spiritualiteit en zelfhulp.
Eigen onderzoek en een reconstructie van • open boeddhisme • wijzen uit dat de fondslijst van Asoka wordt gedomineerd door uitgaven met een laag rendement en een hoog risico: eerste drukken, vertalingen en klassieke teksten.
Vanaf de oprichting concurreert Asoka met andere, grotere uitgevers. Het uitgeven van internationaal bekende auteurs zoals bijvoorbeeld de Dalai Lama, Thich Nhat Hanh en Jon Kabat-Zinn laat zij al snel grotendeels aan de concurrentie over.
Kosten voor de baat
Bij het uitgeven van boeken gaan de kosten ver voor de baat uit.
De rekeningen van vertalers, redacteuren, drukkers en binders en eventuele voorschotten op royalties moeten onmiddellijk worden voldaan.
Ook met het aanhouden van voorraden boeken zijn kosten gemoeid.
Het kan jaren duren voordat de eerste oplage is uitverkocht. De opbrengsten van de -meest lucratievere- herdruk kunnen lang op zich laten wachten.
In het slechtste geval blijft het bij de eerste druk. Ondertussen ligt het financiële risico bij de uitgever.
Vertalingen
Aan het uitgeven van vertalingen van boeddhistische lectuur in het Nederlands zijn hoge kosten verbonden.
Om de vertaalrechten te verkrijgen moet de oorspronkelijke buitenlandse uitgever van een boek een voorschot op royalties worden betaald.
Markt
Deze rechten worden verhandeld volgens het marktprincipe van vraag en aanbod.
Mengen zich grotere uitgevers in het spel, met meer werkkapitaal, dan loopt een kleine uitgeverij van vertalingen steeds het risico meer te bieden dan haar liquiditeitspositie toestaat.
Kostprijs
Behalve de vertaalrechten brengt het uitgeven van deze boeken nog meer extra kosten mee.
Er moeten in het boeddhisme gespecialiseerde freelance vertalers en redacteuren worden ingehuurd. De reguliere productiekosten komen daar nog eens bovenop.
Omdat het Nederlands taalgebied klein is, zijn ook de oplages klein.
Vergeleken met oorspronkelijk, Nederlandstalig werk is de kostprijs per verschenen vertaling relatief hoog, en het beslag van de gedane investeringen op de geldmiddelen van de uitgever relatief groot.
Centraal belang
Het aanhouden van voldoende werkkapitaal is voor een uitgever zoals Asoka van centraal belang.
Er moet voortdurend rekening worden gehouden met het cumulatieve effect van vooruitbetaalde kosten en voorschotten, te betalen royalties, aan te houden voorraden en dergelijke op de lange termijn.
Het continue bewaken van de liquiditeit en solvabiliteit stelt dan ook hoge eisen aan het financiële management.
Uitgaven per jaar
Het aantal titels per jaar dat Asoka uitgeeft, stijgt tussen 1997 en 2008 van drie naar 24.
In 2009 keldert dit aantal naar 13, sindsdien schommelt het rond de 15.
Vertalingen
De eerste jaren van haar bestaan geeft Asoka vooral vertalingen en eerder verschenen werk van binnen- en buitenlandse uitgeverijen uit.
Heruitgaven van Nederlandstalige boeddhistische boeken zijn relatief goedkoop, omdat de vertaal- en redactiekosten beperkt zijn.
Oorspronkelijke boeken
Tussen 1997 en 2004 stijgt het aantal titels dat Asoka zelf als eerste uitgeeft, niet boven de vier per jaar.
In 2005 neemt het aantal oorspronkelijke, in het Nederlands geschreven Asoka-boeken toe tot twaalf per jaar.
Sindsdien schommelt het aantal daarvan rond de tien titels per jaar.
Eerste drukken
De huidige fondslijst van Asoka bestaat voor 75 procent (telling: november 2012) uit eerste drukken.
Van de huidige 216 titels bereikten 28 een tweede druk (13 procent), en acht een derde druk (4 procent).
Van de 122 vertaalde werken beleven er dertig (25 procent) een of meerdere herdrukken.
Bestsellers
De meest verkochte Asoka-boeken dateren uit de periode 1998-2005.
De monnik en de filosoof van de Franse monnik Matthieu Ricard (1998, 7e druk) en Omarm je woede (2003, 9e druk) van de Vietnamese monnik Thich Nhat Hanh zijn de bestsellers van de Rotterdamse uitgeverij.
Verder verscheen van drie titels uit 1997, 1999 en 2003 een vierde druk.
Vier titels uit respectievelijk 1998, 1999, 2000 en 2005 beleefden een vijfde druk; van twee titels uit 2000 werd een zesde druk uitgebracht.
Thich Nhat Hanh
Van de wereldwijd veelgelezen Thich Nhat Hanh verschijnen bij Asoka negen titels.
Vijf daarvan zijn heruitgaven van werk dat begin jaren ’90 door ZEN-uitgeverij Therasiahoeve was uitgebracht.
Sinds 2003 heeft Asoka geen nieuwe titels van deze auteur verworven.
Concurrerende uitgevers
Van aanvang af wordt de markt van boeddhistische lectuur door meer uitgevers bediend dan Asoka alleen.
Vanaf 2003 verschijnen Thich Nhat Hanh’s boeken bij concurrerende uitgevers als Ten Have, Servire en BZZtôH. Samen geven zij van deze auteur zo’n 25 titels uit.
Dertig boeken van de populaire 14e Dalai Lama verschijnen bij Asoka’s concurrenten: Servire (vanaf 1995), BZZTôH (vanaf 1995) en BBNC uitgevers (vanaf 2006).
Stephen Batchelor
Asoka is vaste uitgever van de in het Engels taalgebied bekende, spraakmakende auteur en leraar Stephen Batchelor.
Van zijn hand verschenen zeven boeken. Slechts één werd herdrukt: Boeddhisme zonder geloof (3e druk, 1998).
Mindfulness
In de loop van de jaren ’70 brengen Thich Nhat Hanh en de Amerikaanse arts Jon Kabat-Zinn de aan het boeddhisme ontleende term ‘mindfulness’ in zwang.
Dankzij Kabat-Zinn’s onderzoek naar de klinische toepassing van mindfulness en trainingsprogramma’s zoals ‘Mindfulness-Based Stress Reduction’ en ‘Mindfulness Based Cognitive Therapy’ wint deze meditatievorm in de jaren ’80 en ’90 wereldwijd geleidelijk aan bekendheid.
Hype
Vanaf 2000 krijgt de belangstelling voor mindfulness ook in Nederland langzaam maar zeker de omvang van een hype.
Dit trekt de aandacht van uitgevers als Altamira-Becht, AnkhHermes, BBNC, Boom, Spectrum en Ten Have. Samen geven zij vanaf 2000 een kleine vijftig titels over dit onderwerp uit.
Bij Asoka verschijnen van Jon Kabat-Zinn alleen Met kinderen groeien (2001) en Thuiskomen bij jezelf (2008).
Het aantal expliciet aan mindfulness gewijde Asoka-publikaties blijft beperkt tot zes (sinds 2000).
Klassieke teksten
Als uitgever van vertalingen van klassieke boeddhistische teksten heeft Asoka weinig concurrentie van andere uitgevers te duchten.
Tussen 1998 en 2012 verschijnen in Asoka’s Klassieke Tekstbibliotheek twintig, veelal uit het Pali vertaalde teksten.
Gonda Fonds
Om de financiële risico’s te beperken doet de uitgever voor een tegemoetkoming in de vertaalkosten van klassieke teksten een beroep op externe subsidiegevers.
Volgens de opgave van Pien Meijman, teamleider Unit Prijzen en Subsidies bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, vraagt Asoka tussen 2001 en 2011 bij de Stichting J. Gonda Fonds € 120.036 aan subsidie aan.
Daarvan wordt € 60.828 gehonoreerd: 53 procent.
Afwijzing
Deze stichting ondersteunt wetenschappelijk onderzoek naar het Sanskriet, andere Indische talen, Indische letterkunde en cultuurgeschiedenis.
Datzelfde gebeurt met twee aanvragen voor de Khuddaka-Nikaya. Ook deze passen niet in het subsidiebeleid omdat het gaat om een reeds eerder gesubsidieerde herdruk.
SVB
Vanaf 2008 neemt de Stichting Vrienden van het Boeddhisme (SVB) feitelijk als enige de rol van subsidiegever voor de Klassieke Tekstbibliotheek van Asoka over.
SVB-bestuursleden Rob Janssen en Jan de Breet vertaalden elf van de twintig klassieke teksten die Asoka tot nu toe uitgaf.
SVB-voorzitter Janssen is niet bereid vragen daarover van • open boeddhisme • te beantwoorden.
Winkelwaarde
De verleende subsidies ten spijt behoren de gebonden delen uit de Klassieke Tekstbibliotheek tot de duurste Asoka-uitgaven.
De winkelwaarde van de nog leverbare delen varieert tussen de € 24,95 en € 56,95.
Van de 18 delen zijn er twee (11 procent) herdrukt.
Sangha’s
Asoka’s indeling van het fonds telt ongeveer dertig categorieën.
Deze categoriën laten zich eenvoudig omzetten naar de vijf hoofdstromingen waarin de lokale sangha’s van het georganiseerde boeddhisme zijn in te delen.
Deze 460 lokale sangha’s vallen uiteen in de volgende hoofdstromingen en percentages: algemeen 9%, nichiren 2%, theravada 15%, Tibetaans boeddhisme 25% en zen 49%.
Afwijkend
De samenstelling van het Asoka-boekenfonds wijkt van deze indeling opvallend af: algemeen 39%, theravada 18%, Tibetaans boeddhisme 13% en zen 30%.
Van de 18 oorspronkelijke vertalingen in de Klassieke Tekstbibliotheek behoort er één tot het Tibetaans boeddhisme.
De overige 17 (94 procent) moeten aan de theravada-traditie worden toegeschreven. Zen ontbreekt geheel.
Breed publiek
Omdat de indeling naar stromingen niet duidelijk maakt hoeveel personen bij lokale sangha’s zijn aangesloten, is aan deze vergelijking geen rechtstreekse conclusie te verbinden.
Er valt bijvoorbeeld niet uit op te maken in hoeverre de boeken van Asoka in een specifieke behoefte van de binnen het georganiseerde boeddhisme actieve personen voorzien.
Wel wordt duidelijk dat Asoka zich -met name de laatste jaren- inhoudelijk meer op de algemene belangstelling van een breed georiënteerd publiek richt dan op de specifieke belangstelling van het publiek dat zich bij lokale boeddhistische sangha’s aansluit.
Nieuwe arbeid
Vanaf 2002 richt Asoka zich met tientallen uitgaven in de categoriën ‘nieuwe arbeid’, ‘ZINschrift’, ‘ZIN-praktijk’ en ‘integrale spiritualiteit’ nadrukkelijk op het bedrijfsleven en de markt van consultancy, coaching, zelfhulp en spiritualiteit.
Daarbij horen titels als Stress: wat kan ik er zelf aan doen? (2002), Peptalk (2008), Leiderschap voor een mooiere wereld (2009), Meer bereiken met minder doen (2011), Karmanomics: wat bedrijven van het boeddhisme kunnen leren (2011), Ga je eigen weg! (2012) en Bloei! Werken aan geluk in organisaties (2012).
Rients Ritskes
Tussen 2006 en 2012 verschijnen van de op commerciële grondslag werkende zenleraar Rients Ritskes bij Asoka vijf titels: Zenmanagement (2006), Zenmanagement in de praktijk (2007), Wat is verlichting? (2009), Leer denken wat je wilt denken (201o) en Leer voelen wat je wilt voelen (2012).
Deze boeken zijn niet alleen verkrijgbaar via de boekhandel en de website van Milinda Uitgevers, maar ook via de eigen website van Ritskes’ franchise-organisatie Zen.nl.
UPDATE
Zondag 31 maart 2013 lanceerde de Stichting Vrienden van het Boeddhisme haar nieuwe website (http://vriendenvanboeddhisme.nl). Anders dan voorheen kort de stichting de eigen naam daarop af als VvB. In de eigen nieuwsbrief van 24 maart 2013 kort de stichting haar naam nog af als SVB.
Lees verder
> Reconstructie – Hoe Asoka in een dwangpositie belandde
> Reconstructie – Ondergang Asoka wierp zijn schaduw vooruit
> Actueel – Beschuldiging Lindeman en T’Hooft ‘onterecht’
> Actueel – Analyse georganiseerd boeddhisme
> Data – Fondslijst Asoka (21-11-2012, pdf)
> Grafieken – Uitgaven Asoka per jaar (1997-2012)
> Grafieken – Asoka-aanvragen subsidie St. J. Gonda Fonds (2001-2012)
> BD – Interview Gerolf T’Hooft en Nina Nannini (27-11-2012)
> BD – Interview Rob Lindeman (5-11-2012)
Geef een reactie