Templetonprijs naar Dalai Lama
De jaarlijkse Templetonprijs gaat naar de Dalai Lama vanwege zijn langdurige bemoeienis met wetenschap en onderzoek naar de mate waarin mededogen wordt aangeleerd.
De Templetonprijs is voor het eerst uitgereikt in 1973 en draagt de naam van de Amerikaanse beursmagnaat en miljardair Sir John Templeton (1912-2008).
De prijs wordt uitgereikt aan nog levende personen – ‘entrepeneurs of the spirit‘ – die ‘de spirituele dimensie van het bestaan bevestigen, hetzij met inzichten, ontdekkingen of nuttige bijdragen’.
Het geldbedrag van de prijs (1,3 miljoen euro) moet altijd hoger zijn dan die van de Nobelprijzen, aldus een bepaling van Templeton zelf. In 1989 won de Dalai Lama al de Nobelprijs voor de Vrede.
Belangstelling
De belangstelling van de Dalai Lama voor wetenschap is bekend, onder meer door de Mind & Life gesprekken met (meest) westerse wetenschappers. Deze begonnen in 1987 en vinden om het jaar plaats.
In 2005 publiceerde hij hierover het wereldwijd goed verkochte boek Het universum in een enkel atoom.
Een belangrijk deel van het huidige wetenschappelijk onderzoek naar boeddhistische meditatie en de mate waarin mededogen kan worden aangeleerd, kwam tot stand als spin-off van de 23 tot nu toe gehouden Mind & Life dialogen.
Blikvanger
De Dalai Lama wordt als winnaar van de Templetonprijs blikvanger in een lange rij van illustere wetenschappers.
Andere winnaars waren bekende natuurkundig-filosofen als Carl Friedrich von Weizsäcker (1989) en Bernard d’Espagnat (2009) en de theoretisch natuurkundigen Paul Davies (1995), Freeman Dyson (2000) en John Barrow (2006).
Behalve wetenschappers onderscheidde de Templeton Foundation ook geestelijken als Moeder Theresa (1973), de Amerikaanse evangelist Billy Graham (1982) en in 2008 Michal Heller, lid van Specola Vaticana (Vaticaans Observatorium).
Tussen de Dalai Lama en enkele prijswinnaars bestaan goede banden. De Canadese filosoof Charles Taylor won de prijs in 2007. Hij was één van de deelnemers aan de Mind & Life gesprekken in 1992. Von Weizsäcker onderwees de Dalai Lama jarenlang over kwantumfysica.
Big Bang, Big Bucks
In 2011 werd de Templetonprijs uitgereikt aan sterrenkundige Martin Rees, het voormalig hoofd van de prestigieuze Royal Society in Londen.
Dit veroorzaakte in het Verenigd Koninkrijk commotie. Criticus Ian Sample van The Guardian dreef de spot met zijn uitverkiezing onder de kop ‘From Big Bang to Big Bucks’.
Een lezer wees Sample erop dat zelfs de beste wetenschappers weinig van filosofie en theologie afweten: ‘Het grootste probleem voor veel wetenschappers is dat zij een atheïstische filosofie aanhangen, en aan hun onderzoek conclusies verbinden die niet worden onderbouwd door hun theoriën en experimenten.’
Grote vragen
Beursmagnaat Templeton richtte in 1987 de Templeton Foundation op met als doel onderzoek naar de zogeheten ‘Big Questions of human purpose and ultimate reality‘ mogelijk te maken.
De stichting besteedt jaarlijks meer dan 50 miljoen euro aan studiebeurzen en onderzoeksprogramma’s. Met een donatie van bijna twee miljoen euro maakte de stichting onder meer onderzoek mogelijk naar het effect van bidden voor de gezondheid van anderen.
Onderzoeker Herbert Benson toonde in 2006 aan dat van alle onderzochte hartpatiënten, de patiënten die wisten dat er voor hen gebeden werd de meeste complicaties ondervonden.
Benson is vooral bekend van onderzoek naar de relatie tussen lichaam en geest. Ook voerde hij in 1982 één van de eerste onderzoeken naar boeddhistische meditatie uit. Hij nam in 1991 met de Dalai Lama deel aan de MindScience conferentie van de Harvard Medical School.
Richard Dawkins
De Templetonprijs staat onder een aantal wetenschappers niet hoog aangeprezen. Met name Richard Dawkins laat zich misprijzend uit.
In zijn bestseller God als misvatting (2006) noemt hij de prijs snerend ‘een groot geldbedrag dat de Templeton Foundation jaarlijks toekent, meestal aan een wetenschapper die bereid is iets aardigs over religie te vertellen’.
Dawkins beschrijft het onderzoek van Benson met nauw verholen ironie: ‘De resultaten, gepubliceerd in de American Heart Journal van april 2006, waren glashelder. Er was geen verschil tussen patiënten voor wie werd gebeden en degenen voor wie dat niet gebeurde. Wat een verrassing.
Er was wel een verschil tussen degenen die wisten dat er voor hen werd gebeden en degenen die niet wisten of dat wel of niet zo was; maar het was verkeerd om.
Patiënten die wisten dat ze waren begunstigd met gebeden, kampten met significant méér complicaties dan degenen die van niets wisten. Deelde God soms wat straf uit om zijn onvrede met die hele bezopen onderneming te tonen?’
Fanatisme en fundamentalisme
Rees op zijn beurt bekritiseerde de houding die Dawkins en andere ‘beroepsatheïsten’ aannemen in het debat tussen godsdienst en wetenschap.
‘Ik denk dat we ons allemaal zorgen maken of fanatisme en fundamentalisme, en we hebben daarbij alle bondgenoten nodig die we kunnen vinden’, zei hij in het Guardian-interview met Sample.
‘Wie moslims uit de zesde klas op school leert dat God en Darwin elkaar uitsluiten neemt het risico dat ze voor hun God kiezen en voor de wetenschap verloren gaan.’
Lees ook
> Templeton Prize 2012: Dalai Lama
> Reactie Dalai Lama (pdf)
> Ian Sample: From big bang to big bucks
> The Guardian: Interview Ian Sample met Martin Rees
> Benedict Carey: Long-Awaited Medical Study Questions the Power of Prayer
> Nature: Waldrop: Faith in Science (27-02-2011, pdf)
Kijk ook
> Reactie Dalai Lama op Templetonprijs 2012
Geef een reactie