Een dharmabeschermer kun je als een krachtige gedachte zien, die je via je leraar ontvangt. In feite ben je natuurlijk zèlf degene die je gedachten beschermt via de geobjectiveerde geest van de beschermer. Het is niet meer dan een hulpmiddel, een visualisatie. Maar het werkt wel, als je erop vertrouwt.

Dus ook niet zo vreemd dat de dalai lama dit verbiedt: ik noem het vaak een soort ‘gedachtenpolitie’. Alle boeddhisten weten natuurlijk dat ‘mind over matter’ gaat… Dus als de dalai lama controle wil, weet hij waar hij moet zijn…

Het ‘uurtje op het internet zoeken’ zullen de vertegenwoordigers van de niet-Tibetaanse BUN-leden niet doen. Impliciet zeggen de leden: ik bemoei me niet inhoudelijk met jouw (= ander BUN-lid) traditie, en jij bemoeit je niet met mijn zaken. Dit bleek bijvoorbeeld bij de zaak Ritskes verleden jaar.

En de kritiek dat de dalai lama ‘spiritualiteit met politiek’ vermengt vind ik wel onjuist, maar de meeste BUN-leden niet. Die doen dat immers zelf ook, met name als dat ze geld/baantjes oplevert.

Het is niet zinvol indien AKD de niet-Tibetaanse BUN-leden probeert te overtuigen van haar gelijk, geheel of gedeeltelijk, in het conflict met de dalai lama. Wat gedaan moet worden is dit: de andere leden duidelijk maken dat ze zich als meerderheid door een minderheid (de Tibetaanse BUN-leden) hun wil laten opleggen, met het schijnargument van ‘harmonie’ – en dat dat niet kan.

(Ik heb dat ‘uurtje op internet zoeken’ trouwens wel gedaan en meerdere keren. Met frisse tegenzin, want ik geloof niet in het bestaan van geesten. De dalai lama kennelijk wel.)

Veel mahayana-vajrayana scholen accepteren de dalai lama’s richtlijnen (al dan niet onder protest) om de lieve vrede te bewaren en niet uitgemaakt te worden voor Chinese spion of misdadiger. Het is ongelooflijk om te zien dat in onze tijd van openheid en internet iemand met zoveel aantoonbare tegenstrijdigheden zijn positie behoudt en bewonderd wordt.

Dit gaat boven alle boeddhistische tradities uit want brengt schade toe aan het imago van het boeddhisme. Maar het wordt gezien als een interne religieuze aangelegenheid. Het is niet nodig om je in de dalai lama’s vorm van boeddhisme te verdiepen om te zien dat het verbieden van een spirituele beoefening en het instellen van repercussies op het niet navolgen van het verbod, de vrijheid van de beoefenaar inperkt. Een uurtje op het internet zoeken zal veel duidelijkheid geven.

Het beschouwen als een intern-Tibetaanse zaak, negeren en je niet ermee bemoeien, was vanouds het antwoord op die vraag. Maar dat kan misschien niet meer. De leden van de BUN die tot andere tradities dan het Tibetaans boeddhisme behoren, moeten ook een oordeel vellen, dat kan niet aan de Tibetaans boeddhistische leden overgelaten worden.

Maar ook gewone niet-Tibetaanse boeddhisten hebben met het voortdurende gedoe te maken. Het vereren of juist als slecht beschouwen van een geest (als Shugden) beïnvloedt de beeldvorming van niet-boeddhisten over wat het boeddhisme in houdt.

Eigenlijk begrijp ik het vanuit m’n theravada-optiek niet. Over vereren van wie of wat dan ook hoeft er toch geen discussie te zijn? Dat draagt toch niet bij aan je ‘verlichting’? Je moet het toch zelf doen?

En een ‘geest’, een wezen behorend tot een ander gebied dan mensen (er zijn een stuk of wat van die gebieden, tussen de 6 en de 31 in de diverse scholen) zoals dieren of wezens verblijvend in hemels of hellen, heeft ook het eeuwige leven niet. Zoals niets. Dus ook deze Shugden zal een keer weer reïncarneren, laten we hopen in de vorm van een mens, snel als het kan, want ‘geest’ zijn lijkt me niets.

Overigens bevalt de uitdrukking ‘een instructie over religieuze discriminatie van het ministerie van Justitie’ me niet. Heeft het ministerie iets te instrueren? Als het zou gaan om discriminatie in strafrechtelijke zin, dan wel. Maar dat is hier niet het geval. Als ik de BUN was, zou ik me niets van de wens van het ministerie aantrekken, er is in Nederland toch een scheiding van kerk en staat? Dan maar de zogeheten ‘erkenning’ laten intrekken door die mensen in Den Haag.