April * Inzichtsmeditatie met meer dan zes zintuigen. * Wat is tijd? Bestaat het en hoeveel? Waarneembaar? * Hoe lang duurt (leven in) het nu: 0,1 of 10 sec. bijv. ?

Een aantal natuurwetenschappelijke beschouwingen die o.a. over inzichtsmeditatie gaan.
Rode draad: de TIJD,  wat is het,  hoe neem je het waar  en hoeveel is er van?

Korte inhoud van het voorafgaande

Zie deze tekst maar, samen met  die van 25 maart  als het april-nummer van dit maandblad.
Samen met een reageerder kwam ik tot een alternatieve titel: de Pacekka Boeddha Bode.

=========================================================================

Inzichtsmeditatie kan (en moet) met meer dan zes zintuig(-bewustzijnen)
Wat is een zintuig; en welke zintuigen zijn er ?

In de beoefening van inzichtsmeditatie staat het aandachtig zijn op zintuigbewustzijn centraal. Er is niet een overvliegend vliegtuig, dat is een concept, maar er is 'horen': met het oor. De kunst is te voorkomen dat die concepten volgen waarbij het ene concept het andere oproept.
Dat hebben de oude Indiërs goed bedacht en daar is ook wel een eenvoudig biologische beschrijving van mogelijk: de trilling van het geluid die in het oor iets mee laat trillen dat vervolgens via zenuw naar de hersenen gaat en hupla, bewustzijn. Waarna neuronen verder weer gaan vuren naar andere neuronen: wel nuttig en nodig om zich later te herinneren wat er gebeurde, maar niet dat gedachten en emoties aan de haal gaan.

Er worden in de Pali Canon - o.a. in de Abhidhamma dus zeer dichtgetimmerd - vijf zintuigen en dus soorten zintuigbewustzijn onderscheiden, plus het denken (de mind) als zintuig. Dat laatste wijkt af van de westerse manier van analyseren (de geest wordt ook gezien als zintuig, alles wat via de geest kenbaar is, hoort ook bij de te observeren objecten), maar verder lijkt het bestaan van het vijftal horen, zien, voelen, ruiken en proeven vanzelfsprekend. De opsomming van Aristoteles (4e eeuw voor Christus).

In mijn beoefening komen ruiken en proeven weinig aan de orde; en voelen eigenlijk alleen in de vorm van pijn. Dat blijk ik onjuist te hebben gehad: eerder werd gedacht dat de pijn gewoon de overbelasting van de druk-receptoren was, maar onderzoek in de eerste helft van de 20e eeuw gaf aan dat de pijn is een apart fenomeen is, verweven met alle andere zintuigen, met inbegrip van 'gevoel'. Pijn werd ooit beschouwd als een geheel subjectieve ervaring, maar recente studies tonen aan dat de pijn is geregistreerd wordt de anterior cingulate gyrus van de hersenen.

Een definitie (er zijn er vast een heleboel) is: "Een zintuig is een gespecialiseerd orgaansysteem dat een organisme in staat stelt tot perceptie van bepaalde voor het zintuig specifieke stimuli. Eenvoudiger gezegd is het een orgaan dat een mens of dier de mogelijkheid geeft een bepaald gedeelte van de werkelijkheid waar te nemen." ( Bron )

Maar als een rechtgeaard bestudeerder van de Dhamma moet men zich bij dit vijftal afvragen:
IS DAT WEL ZO ?
Zijn er misschien (ook) andere zintuigen, andere stimuli, andere aspecten van de (fysieke) werkelijkheid? En dus andere zintuigbewustzijnen als schakel tussen het fysieke en het mentale?
En ja hoor.

De niet-traditionele zintuigen

Dan heb ik het niet over het pseudowetenschappelijke 'zesde zintuig' bij intuïtie en telepathie.
Maar over het feit dat in de biologie meer zintuigen, meer 'orgaansystemen' die aan de definitie voldoen, onderscheiden worden. Bij de mens; en soms weer andere (bv het waarnemen van magnetische velden) bij diverse soorten dieren.
Ik som ze op feitelijke manier op. Maak daarbij gebruik van het Wikipedia-lemma ' Sense '
Samengevat: evenwichtszin,   thermoceptie (temperatuurzin),   proprioceptie (positiezin),   nociceptie (pijnzin),   chronoception (tijd)   en interne zoals honger,  dorst en  aandrang.
Het precieze aantal varieert per bron, het maximaal genoemde aantal menselijke zintuigen is 21
Ik geef van de niet-traditionele steeds een korte Nederlandse en - in de Bijlage 1 - een langere Engelse beschrijving, gebaseerd op Wikipedia.

Evenwichtszin is het vermogen van een organisme om lineaire versnelling en rotatie van zijn hoofd (of kop) waar te nemen.

Thermoceptie of temperatuurzin is het vermogen van een organisme om temperaturen rond zijn normale lichaamstemperatuur waar te nemen. Het woord thermoceptie is afgeleid van het griekse woord thermos (warmte). Waarnemen met dit zintuig heet warmte of kou voelen.

Proprioceptie of positiezin (ook wel kinesthesie genoemd) is het vermogen van een organisme om de positie van het eigen lichaam en lichaamsdelen waar te nemen.

Nociceptie of pijnzin is het vermogen van een organisme om weefselbeschadiging of dreigende weefselbeschadiging waar te nemen. Het woord nociceptie komt van het latijnse woord nocere (schaden, kwetsen). Waarnemen met dit zintuig heet pijn voelen.

Andere interne zintuigen
Wiki somt er elf op, sommige bijna autonoom en nauwelijks bewust waarneembaar.
De meest interessante: honger, dorst, druk op blaas en rectum (aandrang).

Perceptie niet gebaseerd op een specifiek zintuig-orgaan:
TIJD
Chronoceptie verwijst naar hoe het tijdsverloop wordt waargenomen en ervaren. Hoewel het beleven van tijd niet gekoppeld is aan een specifiek sensorisch systeem, geeft het werk van psychologen en neurowetenschappers aan dat menselijke hersenen een systeem hebben voor het waarnemen van de tijd, een sterk verspreid systeem. Een bepaald onderdeel, de suprachiasmatische nucleus, is verantwoordelijk voor de circadiane (of dagelijks) ritme, terwijl andere celgroepen een rol spelen bij kortere afstand tijdwaarnemingen.

In het artikel hieronder ga ik uitgebreider op de tijdsperceptie in.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Merkwaardig eigenlijk dat er zo weinig reflectie is in de literatuur (wetenschappelijk en instruerend) van de inzichtsmeditatie over de zintuigen en het bewustzijn er van. De ideeën van Pali Canon lijkt zonder reflectie over te zijn genomen.
Op deze wijze wordt er over zintuigen gesproken zoals tot onze Middeleeuwen over het feit dat de zon en de planeten om de aarde zouden draaien.

Doet het er toe, dat we nu een meer precieze kennis van het functioneren van de zintuigen hebben en er meer kennen? Is het nuttig ten behoeve van de inzichtsmeditatie?
Ik denk van wel. Het benoemen kan preciezer, het herkennen wat er aan zintuigelijke indruk opkomt is adequater. Het vergt wel wat oefening.
Een van de weinige teksten die hier aandacht voor heeft, is 'Come to Your Senses '.

========================================================================

Wat is 'tijd'; hoe kan men de tijd beleven ?
(En hoeveel tijd-dimensies zijn er ? )

Vooraf: dit onderwerp is eigenlijk te moeilijk voor me. Het is vooralsnog 'work in progress'.

De vraag wat 'tijd' is, heeft filosofen, natuurkundigen en in religie geïnteresseerden al eeuwen bezig gehouden. Ook boeddhisten wel, hoewel daar niet zoveel is uitgekomen. 'Tijd ' komt bijvoorbeeld niet in de Abhidhamma voor als citta of cetasika. Wel in Nagarjuna's beroemde Madhyamaka-tekst. De laatste strofe uit hfst 19, 'Examination of Time ' (vertaling Garfield):
 ' If time depends on an entity,
  Then without an entity how could time exist?
  There is no existent entity.
  So how can time exist? '

Twee zeer uitgebreide artikelen van hoog niveau, die ik uiteraard niet in hun geheel kan citeren maar toch deze blog bijna overbodig maken:
'Time ' uit de IEP  en  Philosophy of space and time  van Wikipedia.

Er is niet één verschijnsel waarbij de overeenkomst zo groot is: 'tijd' en 'de perceptie van tijd' zijn vrijwel hetzelfde, zie The Experience and Perception of Time van Stanford.   Hieruit:
"Tijdsbeleving roept een aantal intrigerende puzzels op, met inbegrip van wat het betekent om te zeggen dat we de tijd waarnemen. In dit artikel zullen we de verschillende processen exploreren, waardoor we ons bewust van de tijd zijn gemaakt, en die invloed hebben op de manier waarop we denken dat de tijd werkelijk is. Onvermijdelijk, zullen wij bezig zijn met de psychologie van de tijdsbeleving, maar het doel van het artikel is het stellen van filosofische kwesties, en in het bijzonder of en hoe aspecten van onze ervaring kan worden ondergebracht binnen bepaalde metafysische theorieën over de aard van de tijd en causaliteit."

In het dagelijks leven zijn er drie ruimtelijke dimensies, bijvoorbeeld lengte, breedte en hoogte te noemen.
En één tijd-dimensie, die we bij gebrek aan concurrentie gewoon de tijd of het tijdsverloop noemen. Dat laatste is een subtiel verschil: beweeg ik me door de tijd óf beweegt de tijd zich door mij?

De 'Arrow of Time ': de tijd gaat altijd van verleden via het heden naar de toekomst.

Als verbinding met het vorige onderwerp:
Is er een zintuig waarmee men (het verloop van) de tijd kan waarnemen? Let op de drie woorden tussen haakjes: daar zit een wereld van filosofische gedachten achter.
Er is een naam voor dat 'zintuig': chronoceptie , maar er is geen afzonderlijk orgaan voor in het menselijk lichaam.

Onze biologische klok is geen normale klok. De suprachiasmatische nucleus in de hersenen is de centrale klok die je dagelijkse ritme bepaalt. Deze 24-uursklok regelt dagelijkse pieken en dalen in onze hormoonspiegels en beïnvloedt daarmee veel van onze dagelijkse activiteiten; van eten tot slapen. Wetenschappers denken dat we voor kortere taken meerdere inwendige stopwatches hebben die in de hersenen de tijd bijhouden. De hersengebieden waar die ‘stopwatches’ zouden zitten, zijn alleen nog niet ontdekt.
Ook zijn er mensen die - met reden - stellen de maan(d)-cyclus te kunnen volgen.

Een voorbeeld uit de inzichtsmeditatie: het observeren van de ademhaling (in en uit, u weet wel) is ook een soort observeren van de tijd.
'Tijd ' is ook een ritmisch fenomeen; cyclisch van aard. Een interessant thema is ook dat in de Westerse filosofie 'tijd' lineair wordt gezien en in de Oosterse (o.a. de boeddhistische) als circulair, waarmee ook het verschil in benadering van wedergeboorte verduidelijkt wordt.

Is dat echt zo, die drie dimensies c.q. ene dimensie van ruimte c.q. tijd, of denken we dat alleen maar, nu, in de 21e eeuw. Misschien wordt er in andere tijden en/of door andere wezens dan de mens wel anders over gedacht. En dus anders waargenomen, want we kunnen onszelf van alles wijsmaken als we er belang bij hebben.
Wat betreft 'ruimte 'is men tegenwoordig wat flexibeler, de mogelijkheid van vier (Einstein) of veel meer (de snaar-theorie) dimensies wordt theoretisch voor mogelijk gehouden.

Maar wat de 'tijd ' betreft is men veel kariger in de speculatie, ook in de theoretische natuurkunde; dat vind ik jammer.
Er zijn wel theorieën dat de tijd niet bestaat, dat is al vast een veelbelovend begin.
Een ervan is de 'B-theory of time ' : "The B-theory of time is the name given to one of two positions regarding philosophy of time. B-theorists argue that the flow of time is an illusion, that the past, present and future are equally real, and that time is tenseless. This would mean that temporal becoming is not an objective feature of reality. "

Waarom is er maar één tijdsdimensie, althans wordt er zo weinig over het bestaan van meer gefilosofeerd?
Ik heb het dan niet over tijdreizen. Reizen door de tijd ('back to the future') is wezenlijk wat anders dan het (denken over) twee tijdsdimensies; reizen in de tijd is heen en weer bewegen langs de ene traditionele tijdsdimensie. In plaats van de traditionele 'pijl van de tijd' die loopt van verleden via heden naar de toekomst.
Ik heb het dan ook niet over 'spirituele' andere tijds-gedachten, zoals psychische tijd of temps vécu ('de geleefde tijd', Henri Bergson).
Nee, ik probeer me een natuurkundig echte tweede tijdsdimensie voor te stellen, loodrecht (orthogonaal) staand op de eerste traditionele.
Een van de weinige natuurkundigen die dit aan heeft gedurfd, is Itzhak Bars, vergelijk een overzicht (met veel wiskunde) hier .

In de drie ruimtedimensies kan een voorwerp, bv een mens, bewegen over één van de dimensies die men zich als lijn kan voorstelle. Of langs een diagonaal van twee of drie. In welke richting en met welke snelheid (< c) dan ook. Bij de tijdsdimensie(s) is het deels anders: die verloopt maar in één richting (van verleden via heden naar toekomst) en maar met één snelheid (één seconde per seconde of één uur per uur etc.) Als er twee tijd-dimensies zouden zijn (het is slechts een theorie) dan is het denkbaar dat de snelheid waarmee de tijd in de ene dimensie verloopt, een andere is dan die in de tweede dimensie; en zijn ook diagonale resultanten denkbaar.

Kortom: ik ben niet veel verder dan (Sint) Augustinus die in de 5 eeuw zei:
" Maar wat is eigenlijk tijd ?
  Als niemand het me vraagt, weet ik het.
  Maar als iemand het me vraagt, weet ik het niet ! "

========================================================================

Het in het HIER en NU leven.  Waarom is het gewenst?  Kan dat wel?
                              HOE LANG DUURT HET NU ?

         _____________________!_____________________  

                 ←   verleden         [ [nu] ]         toekomst   →

En andere relatie van inzichtsmeditatie met het thema tijd
Veel spirituelen, bv Eckart Tolle, maar ook wel boeddhisten is hebben het graag over
'IN HET HIER EN NU LEVEN '. Wat ik me daarbij af vraag: HOE LANG DUURT HET 'NU' ?
Een seconde? Een milliseconde? Tien seconden?
En als ik me het echte (natuurkundige) nu voorstel met de tijdsduur 0 (nul) gaat dan het 'in het nu leven' van de spirituelen van bv een halve seconde voor dat echte nu tot een halve seconde er na?
Of duurt het 'nu' van het 'in het nu leven' van bijv. 6 seconden in het verleden via het natuurkundige nulpunt 'nu' naar bijv. 2 seconden in de toekomst?  Ik noem maar wat getallen.

Analoog aan de vragen over het 'nu' kunnen die over het 'hier' worden gesteld t.a.v. de uitdrukking 'in het hier en nu leven':
* Waar - in ruimtelijke coördinaten - bevindt zich het 'hier' ?
* Welke omvang heeft het, in de drie dimensies ?
Ik zou zeggen: het 'hier' is een bol met een diameter van 10 centimeter en die bevindt zich ergens in het menselijk lichaam. Alternatief: het hier valt samen met een lichaam, of met een paar, met elkaar verbonden.

'De kracht van het nu : gids voor een bewust en gelukkig leven' door Eckhart Tolle is een bestseller. Ook veel teksten over mindfulness verklaren dat mindfulness helpt bij het 'in het nu leven': teksten uit de zelfhulp-hoek maar ook wel de meer serieuze.
Wat men daarbij uit het oog verliest dat SATI, de oorspronkelijke Pali-term voor mindfulness, tegelijk HERINNERING betekent.
Zie bv Katinka Hesselink hierover. En herinneren kan men doen uit wat gebeurd is, uit het verleden dus en niet uit het 'nu' dus !
Er zijn neurologische aandoeningen van mensen die zonder (korte termijn) geheugen moeten leven en zich bv alleen nog de laatste toen seconden herinnerde: tragische levens !

"Het is juist beter om niet ‘in het nu te leven’ ": 'Ons brein kan niet in het nu leven'
Een helder artikel tegen de modieuze stroom in van de hand van Jeannette Kras. Zie Bijlage 2 .

Terug naar de vraag: hoe lang duurt het 'nu' van het 'nu' waarin men mindful wil leven?
Er is neurowetenschappelijk onderzoek naar hoe lang een (menselijk) brein de neuronen-configuratie van het 'nu' kan vasthouden. Afhankelijk van de meer precieze omschrijving kwam men bij: een aantal seconden, in ieder geval minder dan tien. Helaas ben ik de bron van dit onderzoek vergeten.

Samenvattend:
Het gaat niet on het in het hier het nu leven maar om het niet gehecht raken aan wat zich in het nu af speelt c.q. af heeft gespeeld. Of zich zorgen te maken over de toekomst.
En in meer metaforische zin weet ik wel een betere kreet: leef in de stroom (flow) van de tijd.

========================================================================


Bijlage 1
                              Andere zintuigen

Non-traditional senses                   Bron:  HIER

Balance and acceleration
Balance, equilibrioception, or vestibular sense is the sense that allows an organism to sense body movement, direction, and acceleration, and to attain and maintain postural equilibrium and balance. The organ of equilibrioception is the vestibular labyrinthine system found in both of the inner ears. In technical terms, this organ is responsible for two senses of angular momentum acceleration and linear acceleration (which also senses gravity), but they are known together as equilibrioception.
The vestibular nerve conducts information from sensory receptors in three ampulla that sense motion of fluid in three semicircular canals caused by three-dimensional rotation of the head. The vestibular nerve also conducts information from the utricle and the saccule, which contain hair-like sensory receptors that bend under the weight of otoliths (which are small crystals of calcium carbonate) that provide the inertia needed to detect head rotation, linear acceleration, and the direction of gravitational force.

Temperature
Thermoception is the sense of heat and the absence of heat (cold) by the skin and internal skin passages, or, rather, the heat flux (the rate of heat flow) in these areas. There are specialized receptors for cold (declining temperature) and for heat (increasing temperature). The cold receptors play an important part in the animal's sense of smell, telling wind direction. The heat receptors are sensitive to infrared radiation and can occur in specialized organs, for instance in pit vipers. The thermoceptors in the skin are quite different from the homeostatic thermoceptors in the brain (hypothalamus), which provide feedback on internal body temperature.

Proprioception
Proprioception, the kinesthetic sense, provides the parietal cortex of the brain with information on the movement and relative positions of the parts of the body. Neurologists test this sense by telling patients to close their eyes and touch their own nose with the tip of a finger. Assuming proper proprioceptive function, at no time will the person lose awareness of where the hand actually is, even though it is not being detected by any of the other senses. Proprioception and touch are related in subtle ways, and their impairment results in surprising and deep deficits in perception and action.

Pain
Nociception (physiological pain) signals nerve-damage or damage to tissue. The three types of pain receptors are cutaneous (skin), somatic (joints and bones), and visceral (body organs).
It was previously believed that pain was simply the overloading of pressure receptors, but research in the first half of the 20th century indicated that pain is a distinct phenomenon that intertwines with all of the other senses, including touch. Pain was once considered an entirely subjective experience, but recent studies show that pain is registered in the anterior cingulate gyrus of the brain. The main function of pain is to attract our attention to dangers and motivate us to avoid them. For example, humans avoid touching a sharp needle, or hot object, or extending an arm beyond a safe limit because it is dangerous, and thus hurts. Without pain, people could do many dangerous things without being aware of the dangers.


Other internal senses

An internal sense also known as interoception[14] is "any sense that is normally stimulated from within the body". These involve numerous sensory receptors in internal organs, such as stretch receptors that are neurologically linked to the brain. Some examples of specific receptors are:
* Hunger (motivational state) defined in humans, in the past as an aspect of lust. This sense comes from three of the five classic senses combined or separate, sight, smell, and taste.
* Pulmonary stretch receptors are found in the lungs and control the respiratory rate.
* Peripheral chemoreceptors in the brain monitor the carbon dioxide and oxygen levels in the brain to give a feeling of suffocation if carbon dioxide levels get too high.[16]
* The chemoreceptor trigger zone is an area of the medulla in the brain that receives inputs from blood-borne drugs or hormones, and communicates with the vomiting center.
* Chemoreceptors in the circulatory system also measure salt levels and prompt thirst if they get too high; they can also respond to high sugar levels in diabetics.
* Cutaneous receptors in the skin not only respond to touch, pressure, and temperature, but also respond to vasodilation in the skin such as blushing.
* Stretch receptors in the gastrointestinal tract sense gas distension that may result in colic pain.
* Stimulation of sensory receptors in the esophagus result in sensations felt in the throat when swallowing, vomiting, or during acid reflux.
* Sensory receptors in pharynx mucosa, similar to touch receptors in the skin, sense foreign objects such as food that may result in a gag reflex and corresponding gagging sensation.
* Stimulation of sensory receptors in the urinary bladder and rectum may result in sensations of fullness.
* Stimulation of stretch sensors that sense dilation of various blood vessels may result in pain, for example headache caused by vasodilation of brain arteries.


Perception not based on a specific sensory organ
Time

Chronoception refers to how the passage of time is perceived and experienced. Although the sense of time is not associated with a specific sensory system, the work of psychologists and neuroscientists indicates that human brains do have a system governing the perception of time, composed of a highly distributed system involving the cerebral cortex, cerebellum and basal ganglia. One particular component, the suprachiasmatic nucleus, is responsible for the circadian (or daily) rhythm, while other cell clusters appear to be capable of shorter-range (ultradian) timekeeping.


========================================================================

Bijlage 2
                              Niet in het hier en nu leven


"Het is juist beter om niet ‘in het nu te leven’
door Jeannette Kras

"In het nu leven. Er wordt mee bedoeld dat u alles wat u nu ervaart heel intens moet beleven en alles wat de toekomst en het verleden betreft dus buiten beschouwing moet laten. Voor wie dat wel eens geprobeerd heeft: het valt niet mee om zo mindfullness te leven. En nieuw onderzoek laat zien waarom dat zo moeilijk is.

Herinneringen en kijken
Wetenschappers van de universiteit van Pittsburg hebben ontdekt dat herinneringen omtrent het maken van een beslissing opgeslagen worden in een mysterieus deel van het brein: SEF. Dit deel van het brein is ook betrokken bij het plannen en controleren van snelle oogbewegingen en dus onze vaardigheid om dingen te zien.

Denken over denken
Wanneer we een beslissing nemen, dan maakt ons brein overuren. We denken over de keuzes, maar ook over ons denken na. Dat laatste noemen we ook wel metacognitie. “Het brein moet beslissingen en de resultaten waar deze beslissingen tot leiden in de gaten houden,” vertelt onderzoeker Marc Sommer. “We houden onze beslissingen wanneer we door het leven gaan continu in gedachten.” Om te achterhalen waar metacognitie ongeveer plaats zou vinden, zetten de onderzoekers een experiment op en bestudeerden ze drie belangrijke delen van ons brein. Het deel dat geassocieerd wordt met oogbewegingen en visuele aandacht, het deel dat betrokken is bij motorplannen (onbekende handelingen plannen en uitvoeren) en SEF, het deel dat betrokken is bij de planning en controle van hele snelle oogbewegingen die ons in staat stellen om ons continu op een object te focussen.

Experiment
De onderzoekers verzamelden een groep proefpersonen en lieten ze een taak uitvoeren. De proefpersonen moesten naar een bord kijken waarop lampjes knipperden. Op het bord knipperde soms ook een groter lampje. De proefpersonen moesten onthouden waar ze dat grotere lampje op zagen duiken en dat na afloop aangeven. Ook moesten ze gokken of hun antwoord klopte.

Resultaten
Metacognitie bleek in alledrie de delen van de hersenen voor te komen, wanneer proefpersonen nadachten over hun beslissingen en gok. Maar wanneer de proefpersonen die beslissing (het lampje knipperde daar) en het gokken (dat denk ik zeker te weten) aan elkaar verbonden, werd de metacognitie alleen in het deel van de hersenen dat betrokken is bij de snelle oogbewegingen (SEF) actief. Dat komt, doordat mensen de vraag ‘Denk je dat je het goed hebt’ pas gaan beantwoorden wanneer ze hun eerder behaalde resultaten in ogenschouw nemen. “Als wij denken dat we iets goeds krijgen dan is de hersenactiviteit in SEF (het deel van de hersenen dat betrokken is bij de snelle oogbewegingen, red.) groter,” legt Sommer uit. “Mensen willen goede dingen in het leven en om die goede dingen te blijven krijgen, moeten ze de huidige situatie vergelijking met de beslissingen die ze in het verleden hebben gemaakt.”

Onmogelijk
En dat verklaart waarom het zo moeilijk is om in het heden te leven. Sterker nog: volgens de onderzoekers is het onmogelijk om in het nu te leven. Ons brein haalt er altijd ervaringen uit het verleden bij. “Voor een gezond persoon is het onmogelijk om in dit moment te leven. Het is een mooie term, maar onze ervaringen zijn daarvoor te talrijk. "

Bron: Welingelichte Kringen

Maart * Vipassana-vergadering 13-3; crisis doorleefd? * Raak ik nog 'ontwaakt'? En volgens welke traditie? * (On)boeddhistische romantiek volgens Thanissaro * Dingetjes over het heelal & wat verder ter tafel komt

Bijeenkomst van 'de Vipassana-gemeenschap' op 13 maart.  Een voorbeschouwing.
Is de crisis doorleefd?   Hoe wordt de Münchhausen-positie opgelost?
Informatie over en kritiek op de uitnodiging.   En oplossingsmogelijkheden.

Op 13 maart vindt er een vervolgesprek plaats van de vipassana-beoefenaren (met Mettavihari-wortels) die ook op 13 december 2015 bij elkaar zijn geweest. Ik heb daarover op 18 december (Kopje 'Münchhausen ...') en op 9 januari (Kopje 'Is er nieuws ...') geschreven.
De uitnodiging is gericht aan de deelnemers van het Landelijk Begeleiders Overleg, de veertien personen die op 1 september j.l. de leraren een brief stuurden met suggesties om het vertrouwen te bevorderen, en aan de diverse lokale Vipassana-gemeenschappen.
Maar bij de afsluiting op 13 december is gezegd dat ook andere betrokken vipassana-beoefenaren welkom zijn. Het is dit keer in Amsterdam (De Roos).
Overigens:  De 'de voormalige lerarengroep' - 'de 11' - wordt niet als uitgenodigde maar als uitnodiger beschouwd. Dat lijkt me niet correct.

Uit de uitnodiging:
"Na de bijeenkomst van 13 december, waarin vooral de verwerking van het verleden aan bod kwam, gaan we nu meer de blik op de toekomst richten. Het verleden nemen we overigens wel mee om van onze fouten te leren. De elf leraren hebben al in oktober j.l. hun intentie uitgesproken om, ondanks de verschillen in opvattingen, in een nieuw en breder verband, waarin ook andere vipassana-leraren welkom zijn, cruciale gemeenschappelijke zaken en thema’s te regelen. Bij de begeleiders en andere aanwezigen is een bereidheid om mee te denken over een nieuwe inrichting van het vipassana-onderricht. Daarom is de bijeenkomst van 13 maart een unieke gelegenheid om een nieuw begin te maken.
Aan de orde zullen komen:
- Hoe staan de voormalige Mettavihari-leraren er nu in? (enkele conclusies van de leraren uit de gebeurtenissen van de afgelopen periode) Welke samenwerking met andere Vipassana-leraren is er mogelijk?
- Hoe kunnen we in de toekomst zorg dragen voor gekwalificeerde leraren die onderricht geven vanuit de drie trainingen, sila, samadhi en pañña?
- Hoe gaan we dat organiseren? Bij dit punt zal ook de rol van de sangha’s en van de Stichting Inzichts Meditatie ter sprake komen. Het gaat erom een instantie te creëren die de verantwoordelijkheden aan kan wat betreft de toelating/erkenning van leraren en afhandeling van ethische kwesties, een instantie die binnen onze vipassana-wereld bevoegdheden gaat krijgen."

Een overwegend leraar-gericht betoog. Er staat "De elf leraren hebben al in oktober j.l. hun intentie uitgesproken om, ondanks de verschillen in opvattingen,
in een nieuw en breder verband, ... gemeenschappelijke zaken en thema’s te regelen. "
Daarbij wordt de vraag overgeslagen die de 11 eerst hadden moeten stellen aan de 13 december/maart-groep:
     Beschouwen jullie ons nog als vipassana-leraren, nu de transmissie door
     Mettavihari ongeldig althans zonder morele en spirituele waarde is?
     En omdat wij - sommigen van ons - zolang hebben gezwegen en het
     misbruik onder het tapijt hebben geveegd?

Willen we nu dan zo'n 'verband ' van leraren? Is dat het 'nieuwe begin' met de bijbehorende nieuwe bescheidenheid die verwacht mag worden? Dat probleem is ook niet opgelost als dit 'verband' onder wordt gebracht bij de SIM; die heeft bv ook zelf in de zaak Mettavihari gezwegen. Het SIM-bestuur zou een begin kunnen maken door openbaar het beleid van de afgelopen jaren te beschrijven waarom leraren wel of waarom ze niet (meer) op de lijst van leraren staan.

" ... leraren die onderricht geven vanuit de drie trainingen, sila, samadhi en pañña."
Deze formulering had ik niet verwacht. Maar wie kan het daarmee oneens zijn? Wordt hiermee 'vipassana' bedoeld? Waarom staat er niet het gebruikelijke 'de Mahasi-methode'?
Problematisch is dat juist Mettavihari géén training heeft gegeven in de sila en een deel van de samadhi (namelijk 'de juiste concentratie'), en deze ook niet heeft voorgeleefd; zodat nascholing van zijn leerlingen alsnog nodig is.

"Hoe gaan we dat organiseren?" Wie is dat we? Is de groep van 13 december en 13 maart 'de vipassana-gemeenschap' die die bevoegdheid krijgt, of is de voormalige groep van elf leraren dat? Of wordt die bevoegde (persoon of groep) op 13 maart benoemd?

Het centrale thema is: "Het gaat erom een instantie te creëren die de verantwoordelijkheden aan kan wat betreft de toelating/erkenning van leraren en afhandeling van ethische kwesties, een instantie die binnen onze vipassana-wereld bevoegdheden gaat krijgen. "
Ik weet bv niet of één instantie zowel toelating van leraren als afhandeling van ethische kwesties moet doen. En er staat niet in wie er in die 'instantie' moeten komen, met name of ook (vertegenwoordiging van) de 11 daarin moeten zitten.

In de uitnodiging staan geen concrete suggesties. Zijn die er niet bij de uitnodigers of acht men het te vroeg ze openbaar te maken? Dat laatste zou ik betreuren, want is een voorbeeld van de mistige manier van besluiten nemen in de Nederlandse vipassana-wereld.
We hebben kunnen lezen dat twee van 'de elf' door hun eigen groep, in Nijmegen, op non-actief zijn, zowel als leraar als ook als bestuurder. Een dramatische ontwikkeling, vind ik.

Verder adviseer ik iedereen, de talk van Ank Schravendeel van 10 februari bij Vipassana Groningen te beluisteren: 'Terugkeer na bezinningsperiode '
Dit is voor mij een voorbeeld van het besef dat we met een crisis te maken hebben en dat loutering (catharsis ) nodig is om verder te komen.

De 13e maart zal ook mijn notitie van 15 december aan de orde komen, zo heb ik begrepen. Met voorstellen. Dat stel ik natuurlijk op prijs. Maar ik hoop dat ook de basis ervan - de ervaring dat er van een crisis sprake is - wordt geaccepteerd. En de overtuiging dat wat we willen - ons à la Münchhausen zelf aan ons haren uit het moeras trekken - misschien wel onmogelijk is.
Daarom moet eerst de vraag beantwoord worden: denken we dat we het zonder steun van buiten af (van een buitenlandse leraar) aankunnen ?
En moet de vraag beantwoord worden: denken we het bestuurlijk zelf aan te kunnen, met dezelfde mensen als nu?

Mijn antwoord op de eerste vraag is: heel misschien, alleen als iedereen echt de crisis heeft durven te doorleven. En m'n antwoord op de tweede vraag is: nee.

Ik heb ook alternatieve vragen:
Is het misschien niet beter te stóppen met pogingen een centraal vipassana-orgaan te creëren, met de bevoegdheid om leraren te benoemen?
Kan dan niet beter iedereen die vindt leraar te zijn, zijn of haar ding doen? Met na- en voordelen.

=========================================================================

Raak ik nog ontwaakt? En volgens welke traditie?

Hier had ik een artikel willen plaatsen met de volgenden strekking:
Ik ben nu een jaar op vijftien aan het oefenen op het boeddhistische pad.
Had ik al die tijd hetzelfde doel voor ogen? En hoe zit he met dat doel / die doelen?
Voor het gemak vat ik de mogelijke doelen samen als 'ontwaken' (een meer adekwate term dan 'verlichting').

Na deze vraagstelling volgt een meer wetenschappelijke tussenstuk genaamd "wat wordt in de diverse boeddhistische tradities eigenlijk onder 'verlichting', beter gezegd 'ontwaken' verstaan."? En hebben die doelen een gemeenschappelijke kern?
Dan zou ik de fasen van 'ontwaken' in de Theravada (*) (vier stadia: Sotapanna, Sakadagami) Anāgāmi, and Arahat; in etappen bevrijd van alle 'ketens ). vergelijken met kensho en satori in de Zen. (Allemaal van horen zeggen, ik heb het zelf niet meegemaakt.) (**)

Mijn conclusie zou zijn dat deze betekenissen van 'ontwaken' niets met elkaar te maken hebben.
Dat is een andere dan die van het boek van Richard P. Boyle, 'Realizing Awakened Consciousness: Interviews with Buddhist teachers ...'. Zie bv Amazon.  Boyle onderzoekt de eventuele ontwakings-ervaringen van een serie gerenommeerde leraren maar verraadt al op de eerste pagina z'n bias: "Buddhism holds that, if properly followed, the path leads to awakening, to qualitative different and truer way of experiencing reality."

In een bespreking van het boek van Boyle wordt gezegd:   "In building towards his model of awakening, Boyle states that ordinary consciousness is caught up in the self as the primary actor in one’s world and that a disappearing self is what leads to awakening. In drawing on the teachers’ experiences, he identifies three properties of awakened consciousness;
1. No separation from one’s environment; removing boundaries between self and others
2. No emotional attachment to the self, fluid and dynamic, spontaneity of being,
    freedom, lightness, peace and equanimity
3. Not knowing: awareness co-arises with action, freely, at each moment.
    Detachment from the self and the stories in which it is implanted
This tripartite list leaves out love, compassion and empathy, which would make sense if the awakening conceived of here is simply a perceptual shift, which he ponders at various points. Boyle mentions Joshu Sasaki, the teacher of Shinzen Young, one of Boyle’s primary informants, in a discussion in which he separates awakened consciousness from saintliness.  ...[T]hat awakening could be a “part-time” phenomena for some. Compassion then is not necessarily concomitant with awakening consciousness in his view, or rather, is not a required or inevitable feature. This might explain why so many new age, awakened teachers turn out to be sexual predators and immoral, narcissistic idiots, whilst subjectively enjoying a high degree of the three qualities above."
Een onderscheid tussen een 'ontwaakt bewustzijn' en 'ontwaakte' (hoe anders moet ik 'saintiless' vertalen, als 'heiligheid' kan niet, dat is een rooms concept) Hoe bedenk je het; of: wat is zo'n ontwaakt bewustzijn dan eigenlijk nog waard?

Dan zou ik weer persoonlijk worden, maar niet voordat ik de opvatting van Stephen Batchelor bespreek.
Die vraagt zich af of het niet onjuist is de Dharma, en dus ook het concept 'ontwaken' als iets ontologisch te willen zien. Bijvoorbeeld het ideaal 'de dingen zien zoals ze echt zijn ' waar ik lang aan gehecht was, is nogal ontologisch van aard.
Ook herinner ik aan de kritiek van Thanissaro Bhikkhu op 'boeddhistische romantiek' (zie onder) die het boeddhistische karakter van mystieke ervaringen, die ik eerst hoopte te ervaren toen ik boeddhist dacht te zijn, onderuit haalt. En transformerende doorbraken heb ik ook niet gehad.

Wat blijft er over?
Een beetje minder begeerte, haat en onwetenheid; wat minder gehechtheden; soms wat milder, soms wat zorgelozer. En ouder.
 ...
Zover ben ik gekomen in de vijftien jaar dat ik boeddhist heb proberen te zijn. Wat is ver?

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*) Noot: In de Theravada wordt het nog verder gecompliceerd doordat de vipassana - door sommigen gezien als het enige pad - ook een systeem van Nana's kent, zestien stadia van inzichten op weg naar Nibbana (en dus 'ontwaakt' zijn) kent. Mettavihari gebruikte dit systeem, maar behalve Adi Ichsan zijn leerlingen volgens mij niet.   Meer hierover
Waar ik me bevond of bevindt in deze schaal van zestien: geen idee.

**) Noot: Hoe het in het Tibetaans boeddhisme zit, heb ik nooit goed doorgrond, mij te complex. Ik geloof dat 'bodhicitta ' het centrale begrip is, hoewel: meer een streven dan een resultaat; een leek (zeker een niet-Tibetaan) raakt nooit 'ontwaakt', is nooit klaar.

=========================================================================

'Buddhist Romanticism ' door Ṭhānissaro Bhikkhu

De ontieglijk ijverige (zie Accestoinsight ) monnik Thanissaro heeft artikelen in Tricycle over 'Romancing the Buddha ' uitgewerkt tot een compleet eboek.
In pdf-formaat ruim driehondervijftig bladzijden; hier te verkrijgen: Buddhist Romanticism

Een echt - gratis - boek dat voor mij veel van Westers esthetisch al te mooie en lieve teksten over 'het boeddhisme' een plaats geeft.
Ik geef de 'Introductie ' van het boek - zelf al een soort samenvatting van het geheel - weer met gebruik van vertaalde citaten. Thanissaro schrijft 'Buddhist' en 'Romantic/Romanticism' steeds met een hoofdletter, dat doe ik in deze vertaling dan ook maar, met tegenzin.


" Bedenkelijke Boeddhistische Romantiek

Veel westerlingen, als ze net met het Boeddhisme kennismaken, zijn getroffen door de griezelige vertrouwdheid met wat de centrale concepten lijken te zijn: onderlinge verbondenheid, heelheid, spontaniteit, ego-transcendentie, non-oordeelzucht en integratie van de persoonlijkheid. Zij lijken niet te beseffen dat de begrippen bekend klinken omdat ze vertrouwd zijn. Voor een groot deel komen ze niet van de leringen van de Boeddha maar uit hun verborgen wortels in de Westerse cultuur: de gedachten van de vroege Duitse Romantici.
De namen van de vroege Romantici – Schleiermacher, Schlegel, Schelling, Hölderlin en Novalis – zijn grotendeels vergeten, maar hun ideeën zijn nog steeds erg springlevend in de Westerse cultuur. Ze behoorden tot de eersten die het probleem analyseerden van hoe het voelt om op te groeien in de moderne cultuur, waar de wetenschap een duizelingwekkende perspectief van diepe ruimte en diepe tijd onderwijst, en waar gerationaliseerde economische en politieke systemen een gevoel van fragmentatie van binnen en van buiten bevorderen. De Romantische analyse van de manier waarop het geestelijk leven, benaderd als een kunst van de emoties, innerlijke psychische gezondheid en uiterlijke harmonie in de moderne cultuur kan verbeteren, heeft verder vorm gegeven aan populaire ideeën over deze kwesties tot op de huidige dag.

Als de invloed van de vroege Romantiek op het moderne Boeddhisme niet verder zou gaan dan een aantal geïsoleerde concepten, zou dat niet zo'n probleem zijn, eenvoudig een zaak van vertrouwde Westerse concepten zetten naast Boeddhistische termen waarmee we niet vertrouwd zijn, zodat de Boeddhistische concepten intuïtief zin krijgen voor mensen met een Westerse achtergrond. En er kan geredeneerd worden dat het zetten van Romantische concepten in een Boeddhistisch raamwerk deze concepten automatisch verandert in een Boeddhistische richting. Maar de situatie is precies andersom. De invloed van de Romantiek op het moderne Boeddhisme is door de oppervlakte gepenetreerd en zit in de botten, niet alleen afzonderlijke concepten vormgevend maar ook de onderliggende denk-structuur waarmee deze concepten hun betekenis krijgen. Met andere woorden, de Romantiek heeft voorzien in het raamwerk waarin de Boeddhistische concepten zijn geplaatst, deze begrippen opnieuw vorm gevend in de richting van Romantische doelstellingen.

Als we de Dhamma - de leer van de Boeddha - vergelijken met het religieuze denken van de vroege Romantici, zien we dat ze radicaal verschillen op een structureel niveau, in hoe ze alle belangrijke vragen definiëren met betrekking tot het doel van religie, de aard van het fundamentele geestelijke probleem, de behandeling van dat probleem, hoe de genezing kan worden uitgevoerd, en het effect van deze behandeling op de genezen persoon.
• Voor de Romantici houdt godsdienst zich bezig met de opstellen van een zuivere relatie tussen de mens en het universum. Voor de Dhamma houdt religie zich bezig met het verkrijgen van totale vrijheid van lijden en stress, voorbij 'mens', 'heelal,' of welke relatie dan ook.
• Voor de Romantici is het fundamentele geestelijke probleem de onwetendheid van de menselijke identiteit, dat elke persoon een integraal onderdeel van de oneindige organische eenheid van de kosmos is. Deze onwetendheid, op zijn beurt, leidt tot een vervreemdend gevoel van scheiding: in jezelf, tussen zichzelf en andere mensen, en tussen jezelf en de natuur in het algemeen. Voor de Dhamma is het fundamentele geestelijke probleem de onwetendheid van wat lijden is, hoe het wordt veroorzaakt, en hoe het beëindigd kan worden. In feite zet de Dhamma zelfs de poging om te definiëren wat een mens is of wat de plaats is van een mens in het universum op de lijst van de oorzaken van het lijden.
• Voor de Romantici ligt de fundamentele geestelijke genezing in het verkrijgen van een onmiddellijke ervaren gevoel van eenheid in jezelf en tussen zichzelf en het universum. Voor de Dhamma ligt een ervaren gevoel van eenheids-bewustzijn deel van het pad naar een remedie; maar de ultieme remedie komt neer op voorbij de gevoelens gaan - en voorbij alle verdere zaken waarmee men een identiteitsgevoel opbouwt - naar een directe realisatie van nibbāna (Nirvana): een dimensie voorbij Eenheid en veelheid, voorbij het universum, voorbij causale relaties, en voorbij de dimensies van tijd en ruimte.
• Voor de Romantici zijn er vele manieren om een ​​spirituele genezing te induceren, maar zij alle induceren van een gevoel van ontvankelijkheid voor alle dingen zoals ze zijn. Voor de Dhamma, is er maar één pad naar nibbana - het pad van vaardigheden genaamd de nobele achtvoudige pad - waartegen alle mentale toestanden worden beoordeeld als bekwame (heilzaam) en onheilzaam; waarbij heilzame staten worden gekoesterd en onheilzame op een effectieve wijze moeten worden verlaten.
• Voor de Romantici is de genezing nooit definitief, maar moet voortdurend worden voortgezet gedurende het hele leven. Het begrip dat men heeft van innerlijke en uiterlijke eenheid kan zich natuurlijk verdiepen in de tijd. Met elke nieuwe ervaring van die eenheid voelt men een natuurlijk verlangen deze uit te drukken: Dit verlangen is de oorsprong van religieuze tradities en teksten. Maar omdat de eenheid oneindig is, en uitingen van gevoelens eindig zijn, heeft geen enkele religieuze traditie het laatste woord over hoe de oneindige eenheid voelt. En omdat iedere uiting van een gevoel moet worden gevormd door tijd en plaats, is elke persoon verplicht om het gevoel van oneindige eenheid op steeds nieuwe manieren uit te drukken. Alleen dit kan religie levend houden terwijl culturen veranderen.
Voor de Dhamma echter is volledig, definitief, ontwaken mogelijk in dit leven, en de teksten citeren duizenden mensen die in de Boeddha's tijd dit feit voor zichzelf bevestigden. Eenmaal verworven, is volledig ontwaken volledig begrijpen. De Boeddha was niet geïnteresseerd in het uiten van zijn gevoelens over het oneindige. In plaats daarvan lag zijn interesse in het uitleggen van het actieve pad dat ook andere mensen konden gaan om nibbāna te bereiken, en zette hen er toe aan, dat te volgen. Omdat het pad tijdloos is, is er geen behoeft om op nieuwe manieren te formuleren. In feite is het grootste geschenk dat er aan andere mensen nu en in de toekomst gegeven kan worden, de kennis van het pad van de Boeddha zo getrouw mogelijk door te geven, zodat ze het kunnen testen voor zichzelf.

Wanneer we kijken naar de manier waarop het Boeddhisme momenteel wordt onderwezen in het Westen - en, in sommige gevallen in Azië aan mensen met een Westerse opleiding - vinden we dat het vaak de kant kiest van de Romantische positie en tegen de Dhamma op alle vijf van deze thema's. En omdat vragen de structuren vormen die begrippen hun betekenis doel geven, is het resultaat dat het moderne Boeddhisme is Romantisch in zijn binnenste en alleen Boeddhistisch in z'n buitenste gewaad. Of om een andere analogie te gebruiken: het modern Boeddhisme is als een gebouw waarvan de structuur volledig Romantisch is, met Boeddhistische elementen gebruikt als decoratie, omgevormd teneinde te passen binnen de grenzen van die structuur. Dit is de reden waarom deze trend in het moderne Boeddhisme het best aangeduid kan worden als Boeddhistische Romantiek, in plaats van Romantisch Boeddhisme.”

“... voor iedereen die oprecht geïnteresseerd is in het pad naar de vrijheid, beloofd door de Dhamma, is Boeddhistische Romantiek is veeleer een probleem. Het sluit het pad naar twee groepen van mensen die het verwarren met echte Dhamma: zij die aangetrokken zijn tot Romantische ideeën, en zij die er afkeer van hebben. Het leert de eerste groep een zeer beperkt idee van hoeveel vrijheid een mens eventueel kan ervaren. En het leert de tweede groep de Dhamma niet helemaal serieus te nemen.

Voor beide groepen is het probleem een gebrek aan bewustzijn: niet wetende dat Boeddhistische Romantiek één ding is, en de Dhamma een ander. Dus, terwille van beide groepen is het belangrijk om bewust te maken van de manier waarop Boeddhistische Romantiek en de Dhamma twee verschillende dingen zijn; elkaar overlappend in sommige gebieden, maar toch vanuit radicaal verschillende aannames en leidend tot radicaal verschillende doelen. Op deze wijze kunnen leden van het eerste groep in staat zijn om een ​​weloverwogen keuze te maken: willen ze verblijven in de comfortzone van Romantische ideeën, of willen ze streven naar iets meer veelbelovends, zelfs al is het een grotere uitdaging?
En voor de leden van de tweede groep: zij zullen in een betere positie verkeren om hun geest te openen, de toegang tot de werkelijke Dhamma te krijgen, en het op zijn eigen voorwaarden op waarde te schatten.”  ...

“Ironisch genoeg is een nog grotere reden voor de onwetendheid over de Boeddhistische Romantiek de algemene onwetendheid in de Westerse cultuur over zijn eigen geschiedenis en de geschiedenis van de Romantische ideeën in het bijzonder. In sommige gevallen kan worden herleid tot een wijdverspreide overtuiging dat de maatschappij en cultuur zozeer zijn veranderd dat we niet langer worden beïnvloed door het verleden. Er is dus geen reden om iets te weten over wat men in het verleden dacht. Deze houding maakt ons blind voor het feit dat veel van die oude gedachten eigenlijk nog wel invloed hebben op de manier waarop we vandaag de dag denken.”
...
“Bijvoorbeeld, een breed gedragen misvatting over de Romantici is dat zij tegen de wetenschap zijn en emoties van het Zelf over de harde feiten van de wereld stelden. Echter, de Romantici reageerden positief op de wetenschappen van hun tijd, die - inzake astronomie, biologie, paleontologie en geologie - het universum zagen als een oneindige, evoluerende organische Eenheid, en ieder mens als een deel van die Eenheid in een interactieve relatie met de omgeving.” ...

“Gezien de vele bovenbeschreven niveaus van onwetendheid moet het dan ook niet als een verrassing komen dat de Boeddhistische Romantiek zelden in twijfel is getrokken. Het is gewoon aanvaard als een geldige versie van de Dhamma voor onze plaats in de tijd. Zelfs de wetenschappelijke literatuur over het Westerse Boeddhisme heeft de neiging om de opkomst van de Boeddhistische Romantiek als zowel noodzakelijk als goed te zien, in termen van de wetten van culturele verandering. De geleerden vragen zich zelden af waar deze zogenaamde wetten vandaan komen. Het blijkt namelijk dat ze afkomstig van de vroege Romantiek. In feite is, zoals we zullen zien, de academische studie van religie één van de belangrijkste voertuigen waarmee Romantische opvattingen over religie over de moderne wereld zijn verspreid.” ...

“Gezien de doelstellingen van dit boek, zal ik het Boeddhisme niet als één enkele religie behandelen, maar als een familie van vele godsdiensten, waarvan de voornaamste drie zijn Theravāda, Mahāyāna en Vajrayana. Hoewel de Boeddhistische Romantiek al deze religies heeft beïnvloedt toen ze naar het Westen zijn gekomen, zal mijn focus hier gericht zijn op de Dhamma zoals onderwezen in de sutta's van de Pāli Canon, die de basis vormen van de Theravāda vormt. Ik doe dit om drie redenen:
1) Van alle verschillende bronnen van de Boeddha's leer lijken de Pāli sutta's - samen met de Pāli Vinaya of monastieke regels - veruit het dichtstbijzijnde verslag te zijn van de leer van de Boeddha.
2) Dit is de boeddhistische godsdienst waarmee ik het meest vertrouwd ben en waarin ik werd opgeleid.
3) Van alle boeddhistische religies bevat de Theravāda het leringen die het scherpste verschillen van de ideeën van de Romantiek. Maar toch worden zelfs moderne discussies over Pali sutta's sterk beïnvloed door Romantische principes, wat betekent dat de moderne Theravāda een duidelijke testcase is voor hoe indringend Boeddhistisch Romantiek kan zijn, zelfs in een traditie die de minste mogelijke punten van overlap biedt.”

[Vervolgens beschrijft Thanissaro Bhikkhu de inhoud van de hoofdstukken van z'n boek]
...
“Omdat een van de leerstellingen van de Boeddhistische Romantiek is dat er uiteindelijk in de praktijk geen verschil ia tussen het volgeling zijn van de Dhamma van de Pāli Canon óf de Boeddhistische Romantische ideeën - dat beide leiden naar hetzelfde doel hoewel Boeddhistische Romantiek dat effectiever doet - sluit hoofdstuk 7 af met een discussie over hoe het kiezen van de Boeddhistische Romantiek boven de Dhamma daadwerkelijk echter leidt tot een lager doel dat in de plaats komt van het hogere doel dat de Dhamma biedt.”
...

[Hij sluit af met een reactie op de kritiek op een eerdere versie van z'n boek. Als derde punt :]
“• De groei van de Boeddhistische Romantiek wordt soms afgeschilderd als een dialoog tussen de oude Boeddhistische en moderne Westerse ideeën, een dialoog dat moet plaatsvinden als het Boeddhisme in het Westen zinvol te maken. Maar zoals ik al heb aangegeven, is de term 'dialoog' nauwelijks van toepassing op de huidige situatie. De Boeddhistische Romantiek heeft meer weg van een monoloog, waarin moderne leraren en hun publiek het onderwerp bepalen, de vragen formuleren, en kiezen welke de oude teksten zijn en wat ze niet mogen zeggen. In veel gevallen, is er nauwelijks een besef dat er nog een andere overtuigende kant zou kunnen zijn aan de discussie: De claim is dat de ware boodschap van de Boeddha ging over onderlinge verbondenheid, heelheid, spontaniteit, ego-transcendentie, niet oordeelzucht en integratie van de persoonlijkheid, terwijl al het andere in de teksten eenvoudig een fout in de transmissie is.
...”

Met veel van wat Thanissaro schrijft ben ik het eens (omdat en zover het feiten zijn); een deel kan ik zonder veel moeite plaatsen in zijn orthodoxe Theravada-visie. Maar met een paar zaken heb ik moeite. Als hij bijvoorbeeld schrijft "omdat het pad tijdloos is, is er geen behoeft om [het] op nieuwe manieren te formuleren, dan vind ik dat onjuist en onverstandig.

Trouwens, misschien is minj interesse in de astrofysica ook wel Romantisch; zie hieronder.

=========================================================================

Dingetjes over het heelal & wat verder ter tafel komt

Bij sommige boeddhistische lijstjes vraag ik me af welk indelingscriterium hier nu speelt. Waarom zijn bv materie, gewaarwording, perceptie, intentie en bewustzijn de vijf khanda's en niet andere zaken? Jorge Luis Borges kan er (ironisch) ook wat van, vergelijk deze bijzondere lijst:
" Het Hemels Emporium van welwillende kennis (Chinese encyclopedie): 'De dieren kunnen verdeeld worden in:
a) dieren die aan de keizer toebehoren, b) gebalsemde dieren, c) tamme dieren, d) speenvarkens, e) zeemeerminnen,
f) fabeldieren, g) zwerfhonden, h) dieren die in deze classificatie zijn opgenomen, i) razende dieren, j) ontelbare dieren, k) dieren die geschilderd zijn met een fijn kameelharen penseel, l) enzovoort, m) die juist een vaas gebroken hebben, n) die in de verte op vliegen lijken.' "

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nu we het toch over het heelal hebben: hoe zit het met de ontdekking van zwaartekrachtgolven ?
Kan die ontdekking ons denken als boeddhist en over het boeddhisme als filosofie beïnvloeden?
Volgens mij kan de natuurwetenschappelijke theorievorming (en -toetsing) rustig bestaan naast onze pogingen onszelf als hechtende en begerende wezens te begrijpen.
Maar dat neemt niet weg dat het leuk is, daarover wat te filosoferen; we hebben het wel over de grootste ontdekking in jaren.
Ene Shaun en zijn vrienden hebben dat een beetje gedaan in een blogtekst in 'Engaged Buddhism '. Ik gebruik trouwens een ander, een wat minder romantisch, plaatje dan hij.

"In termen van het boeddhisme, denk ik dat het waarschijnlijk het grootste wetenschappelijk bewijs ooit is, dat er niet zoiets bestaat als 'leegte' in de fysieke wereld. Zelfs de tijd-ruimte, de leegste fysieke dimensies die we kennen, zijn niet absoluut 'leeg'. Het is, zoals zo veel natuurkundigen te hebben genoemd, 'het weefsel van de werkelijkheid.' Hij beweegt, heeft geluiden, vormen en golven. De Mahayanisten zullen 'de leegte' moeten gaan herdefiniëren tenminste wat betreft de kwaliteiten van vorm, geluid en beweging en vergankelijkheid.

... Dit is het einde van de 'twee waarheden' leer. Er is maar één werkelijkheid en het is allemaal relatief. De 'twee waarheden', die werden verdinglijkt in de twee werkelijkheden, de absolute en de relatieve, gaat de weg van de Mt. Meru. Het zal uiteindelijk een historisch overblijfsel worden van de manier waarop boeddhisten dachten. Degenen die nog steeds absolute leegte onderwijzen, zullen uiteindelijk irrelevant zijn voor toekomstige boeddhisten, die de laatste millennia van het onderwijs op de leegte zullen zien als een misvatting, op basis van een gebrek aan wetenschappelijke kennis. Hedendaagse Tibetanen, met uitzondering van misschien de Dalai Lama zullen zich tegen deze verandering verzetten. Er is geen manier om hun gedachten te veranderen, want het is niet meer dan een vast waanidee. Ze zullen alleen maar uitsterven, terwijl zij worden vervangen door een generatie van boeddhisten die onderlinge afhankelijkheid oefenen in een relationele kosmos."
  De 'relationele kosmos' lijkt me een typisch voorbeeld van romantiek (en dus niet van boeddhisme) zoals Thanissaro die heeft beschreven.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Op 12 februari is in het Museum voor Volkenkunde te Leiden de tentoonstelling over de Boeddha geopend. Eén van de geplande activiteiten is een speciaal weekend. Ik citeer de website:

"Boeddhismeweekend
Aansluitend bij de tentoonstelling DE BOEDDHA – Van levensverhaal tot inspiratiebron staat Museum Volkenkunde het weekend van 19 & 20 maart geheel in het teken van het boeddhisme.
Twee dagen vol rondleidingen, lezingen, workshops zoals Mediteren en Kung Fu en muziek van DJ Kareem. Bekende sprekers leggen o.a. uit wat het boeddhisme met Mindfulness te maken heeft en waarom échte boeddhisten niet mediteren. "

Bron: Hier . Ik neem aan dat er meer nieuws volgt.
Degene die de inleiding over 'echte boeddhisten mediteren niet' gaat houden, heb ik al gemeld dat dit statement lijkt op 'echte mannen huilen niet'. Kom ik op terug, misschien ga ik er zelf wel heen.
Update - Programma
PROGRAMMA BOEDDHISMEWEEKEND 2016.pdf

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nee, niet weer

In maart 2015 plaatste ik, net zoals in april 2014, de 'Ananda Passion ': Citaten uit het Maha Parinibbana Sutta over de ouderdom, het lijden en het sterven van Gautama de Boeddha.
Dit omdat de christenen ook elk jaar de Mattheus doen en, veel erger nog, er nu ook elk jaar
The Passion is: het TV-spektakel van de christelijke publieke omroep waaraan de stad haar medewerking verleent.
Dit jaar ga ik mezelf niet herhalen; hoewel het nog dichterbij komt: The Passion zal op 24 maart in mij woonplaats Amersfoort life worden gespeeld en uitgezonden. Wegwezen dus.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Een bruikbaar artikel (volgens mij, voor mij) in Tricycle van 23 februari:
'5 Perks of Being Married to a Non-Buddhist ' door Brent R. Oliver
'One practitioner extols the virtues of being married to someone who doesn’t practice at all '

Oliver beschrijft hoe hij het waardeert met een niet-boeddhiste getrouwd te zijn:
Als buitenstaander relativeert ze zijn soms wat fanatieke beoefening; ze houdt geaard; ze help me praktisch focussen en ze bekijkt heel z'n boeddhisme met een hilarische blik.
Omgekeerd misschien ook wel bruikbaar voor wie getrouwd is (of samenwoont) met iemand die het boeddhisme beoefent. Sterkte.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

In m'n zoektocht naar een model voor een nieuw boeddhistisch tijdschrift bekeek ik
het nieuwe nummer van Lions Roar :
Hear The Lions Roar
“The proclamation of the dharma,” the Buddha said, “is as fearless as a lion’s roar.” We asked the 14 teachers on our cover: What is the most important truth to proclaim in today’s troubled world? Hear them roar!

Veertien optimistische en in ieder geval positieve leeuwenroepen van bekende Amerikaanse leraren van diverse tradities. Iets te positief naar mijn smaak, een klein beetje (Europose) somberheid of benadrukken van onvolmaaktheid kunnen ze daar toch ook wel gebruiken?

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Is er nog nieuws over boeddhistische media in Nederland ?

Het aanbod blijft zeer beperkt; mijn overtuiging is dat het nooit meer wordt zoals het tot 2014 was.
Missen we het? Het lijkt er op dat er ook minder geïnteresseerde en minder lezende boeddhisten zijn.

* Het aantal bloggers of hun activiteiten neemt af. Ik schrijf met mijn zogenaamde maandblad ook steeds minder; ik heb sinds kort ook een teen in het water van facebook gezet: ben er niet kapot van.
* Ook zelf neemt het Boeddhistisch Dagblad zich steeds minder serieus, zeker in journalistieke zin. Leuk doen is de norm. Merkwaardig genoeg wel veel Vlaams nieuws.
* Ik wacht al lang op het volgende onderzoeksjournalistieke product van openboeddhisme.nl
* De BUN heeft een nieuwe mooie website maar nauwelijks content.
* Van de 'Vrienden van het Boeddhisme' geen nieuws (sinds begin december).

* 'Het opstarten van de boeddhistische programma's bij KRO-NCRV is op gang maar loopt nog wat langzaam aan', vertelt een woordvoerder van de 'Stichting Vrienden van de BOS' me. Dat kan je wel zeggen: in plaats van 2 uur per maand is er dit jaar nog geen enkel programma geweest.
* De 'werkgroep Bodhi guards' van deze stichting (die nog steeds bestaat en geld heeft) '... onderzoekt momenteel de haalbaarheid om het internetforum van 'Bodhitv' in aangepaste vorm voort te zetten.'  Het gaat langzaam: deze werkgroep komt binnenkort voor de tweede keer bijeen; ondertussen zijn de creatieve medewerkers van Bodhitv (met name meisjes) al lang uitgevlogen.

Januari nr. *Mindfulness' impact in VS volgens Wilson *Theologie in een Nederlandse mindfulness-discussie *Vipassana: inzicht, functie, leraar & structuur; Ichsan *En ook: prijs, BTW, BOS, bonobo's en zin/zinloos

Al weer de tweede aflevering van dit 'Maandblad Boeddhisme', maar de aanhalingstekens staan voor een ironische formule, ik kan zo stoppen of in een andere vorm gaan schrijven.
Wat er in zit, staat er op: de inhoud staat in de kop.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Mindfulness: the single most impactful aspect of Buddhism in America  -  J. Whitaker

Of we het leuk vinden of niet, Nederland is in cultureel (en ook wel ander) opzicht een kolonie van de Verenigde Staten. En tot die cultuur behoort ook het Westerse boeddhisme en de mindfulness zoals die zich de laatste decennia heeft ontwikkeld.
Daarom is de discussie de laatste weken in Nederland over het pamfletachtige boekje van Koert van der Velde in wezen strovuur, niet de kern rakend van de vraag over de betekenis van mindfulness; en ook niet de kern rakend van wat op zich al een subthema is: van der Velde's theorie over de verborgen religiositeit in de mindfulness en van de mindfulness-trainers.
Zinniger was het geweest het boek uit 2014 van Wilson (door mij in Maart 2015 besproken) te vertalen en licht bewerkt in Nederland uit te geven.

Deze Jeff Wilson heeft een maand geleden een lezing gegeven die het beluisteren zeer waard is. Justin Whitaker bekommentarieert hem en dat artikel neem ik hier - ingekort - vertaald op.
Link naar dit artikel
Ik laat 'mindfulness' hier onvertaald, maar schrijf het niet zoals Whitaker met een hoofdletter.

"Mindfulness, het aspect van het boeddhisme met de meeste impact in Amerika

... In de traditionele context is 'mindfulness' onderdeel van het pad van ontwaken, het beëindigen van de cycli van lijden waarin we als onwetende levende wezens zitten.
Dit, zegt Wilson, in mooi contrast met de 'Amerikaanse aanpak' waarbij mindfulness = verbetering van de geneugten van het leven.
...
Wilson oppert dat de mindfulness-gerichte vorm van boeddhisme zoals die in Noord-Amerika vorm heeft gekregen, mindfulness, het lijden, en compassie benadrukken, terwijl de vorige belangrijke leerstukken zoals Niet-zelf, Impermanentie en Nirvana geminimaliseerd worden.
En dit is slechts een deel van het verhaal, het deel waar mindfulness claimt een facet van het boeddhisme te zijn.
Aan de andere kant citeert Wilson Jon Kabat-Zinn die schrijft:
     Mindfulness, het hart van de boeddhistische meditatie, is de kern van de mogelijkheid om
     te leven alsof het er echt toe doet. Het heeft niets te maken met het boeddhisme.
     Het heeft te maken met vrijheid.
     Mindfulness is zo krachtig dat het feit dat het uit het Boeddhisme komt niet relevant is.
Met dit als uitgangspunt, kan de mindfulness in elk van een verscheidenheid van raamwerken worden gebracht; van Kabat-Zinn's medische/therapeutisch kader tot een meer plezier-georiënteerd en individualistisch kader, typerend voor veel Amerikaanse cultuur. Wilson toont dit briljant, met dia na dia van mindful eten, mindfulle seks, mindful werk, en mindful ouderschap's boeken, vraagt ​​het publiek of er iets meer Amerikaan is dan geobsedeerd zijn over ons eten, ons seksleven, ons werk en ons ouderschap.
Wilson volgt met een even briljante uiteenzetting van de marketingbenadering achter het tijdschrift 'Mindfulness Magazine' en de vele mindfulness producten die daarin te koop staan, ...



Samengevat, Wilson beschrijft mindfulness als:
◾ Het meest populairste aspect van het boeddhisme in Amerika
◾ Practisch georiënteerd, gericht op wereldse voordelen (niet transcendentie of bevrijding)
◾ Gericht op de middenklasse-thema's zoals
     - Gezondheid, er aantrekkelijk uitzien, succes, familie, persoonlijk geluk
◾  Bevestigende (affirmatieve) oriëntatie
     - Positief staan t.o.v. de wereld, het lichaam, het zelf en bepaalde verlangens
◾ Steeds koppeling met het formele boeddhisme
     - Verdonkeremaand het boeddhisme ten behoeve van de vermarkting aan niet-boeddhisten
◾ Diversificatie en tot koopwaar gemaakt (commodificatie)
    - Mindfulness als product
    - Mindfulness als extraatje (add-on) om een product beter te kunnen verkopen

Dit is allemaal een verbazingwekkende hoeveelheid stof tot nadenken. Ik denk dat het zeker waar is en opmerkzaam te zeggen dat mindfulness het grootste ding is, dat boeddhisme in Noord-Amerika heeft gebracht en ik weet dat boeddhisten hiermee worstelen (hoe zit het met ethiek? hoe zit het met wijsheid? de andere twee delen in de driedeling van het achtvoudige pad). ...
Oh, en er is een uitstekende vraag/punt opgevoerd door Jon Kabat-Zinn zelf aan het einde van het gesprek; dat moet u niet missen. "

Als ik Kabat-Zinn goed heb verstaan (moeilijk), stelt hij vanaf het begin te hebben benadrukt dat het hem niet zozeer om 'het boeddhisme' maar om 'de Dharma' ging en dat de Dharma universeel is. Daarbij ging het niet alleen om de Theravada - door Wilson nogal benadrukt - maar ook zijn Mahayana en Vajrayana aspecten aanwezig, inclusief denkbeelden over non-dualiteit en 'skillful means'. Hij vindt Wilson een beetje te cynisch.
Wilson is het daar niet mee eens, op deze manier zijn voor hem als wetenschapper 'Dharma' en 'Boeddhisme' niet te onderscheiden; hij beweert ook niet dat de diversificatie van de mindfulness de schuld van Kabat-Zinn is: dit is zoals onze economie werkt, gedreven door competitie, innovatie, de behoefte aan steeds nieuwe producten etc. Wilson denkt ook niet dat 'mindfulness' een hype is die snel verdwijnt, afgezien van de meest oppervlakkige aspecten ervan.

De lezing van Wilson is ook te beluisteren via Youtube

========================================================================

De Nederlandse discussie over mindfulness ging in werkelijkheid over religie:
theologie is en blijft onze core business

Het is Koert van de Velde goed gelukt om in december een relletje te veroorzaken over zijn boek 'Geen Gezweef' (als eerste door mij besproken in m'n blog van 7 december .) Het draadje dat Koert te pakken kreeg was dat de zeer veel (extreem veel en meestal in positieve zin) door hem geciteerde Edel Maex zich niet herkende in de weergave van hem en vooral de context daarvan in het boek. Moedwil en/of misverstand dus.
Hoe de clash tussen Maex en van der Velde genoemd moet worden, is moeilijk te bepalen; ik zie het als cultuurclash toen van der Velde de zachte Vlaams-katholieke benadering van Maex vertaalde in harde Noord-Nederlandse calvinistische termen.

Een belangrijk misverstand betreft het gebruik van de term ‘mindfulness’,
* soms gebruikt als vage aanduiding van wat anderen even vaag aanduiden als ‘het boeddhisme;
* door anderen in betekenis van ‘sati’ (de Pali-term, ook wel vertaald als 'achtzaamheid');
* door weer anderen als synoniem van Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR).

Iedereen, d.w.z. allerlei boeddhisten,soms niet geremd door enige kennis, bemoeide zich er mee. De discussie vond onder andere plaats in het BoeddhistischDagblad:
* boeddhistischdagblad.nl/achtergronden/61454-61454/ door Edel Maex, met 89 (!) reacties
* 61505-koerts-kruistocht-tegen-mindfulness door Hans Gijsen, met 7 reacties
* 61745-de-essentie-van-alle-religie door Jules Prast met 14 reacties

Een paar bijdragen van mij op de website van Jules Prast:
* de-essentie-van-alle-religie
"Jules, er is (mede) iets heel anders aan de hand. Namelijk VERSMADE LIEFDE
Van der Velde dacht oprecht dat hij z’n boek (en Trouw-artikel) geheel in de geest van Maex schreef. Toen ik n.a.v.  mijn recensie  hem per mail op de calvinistische vertaling van zijn opvattingen wees, schrok deze en begon van der Velde te bekritiseren.
Dit hele kerstrelletje is een Rorschach-test aan het worden: iedereen projecteert er van alles in en iedereen is boos op iedereen."

en   "Interessant is dat de professionals op het gebied van de mindfulness aan dit gekakel van boeddhisten en godsdienstwetenschappers geen boodschap lijken te hebben.
Ik heb de beroepsverenigingen VVM en VNBM op het boek ‘Geen gezweef’ (en mijn recensie) gewezen, maar zij noch individuele trainers lijken er door geraakt. "

en   "... Eén van de misverstanden betreft het gebruik van de term ‘mindfulness’, ...
Een ander misverstand betreft het gebruik van het woord ‘religie’ . Ik ben er voor, dat woord helemaal niet meer te gebruiken. Batchelor wijst in z’n nieuw boek op ‘Before Religion: A History of a Modern Concept’ door Nongbri . Deze toont aan dat ‘religion’ een protestant 19 eeuws woord is dat men probeert toe te passen op andere levensbeschouwingen zoals de Dharma, met alle nadelen van dien.
En tenslotte, met welk woordgebruik ook, concepten hebben geen religieuze gevoelens (of welke gevoelens dan ook), dat hebben alleen individuele mensen. Dus hoogstens kan men zeggen dat een beoefenaar van mindfulness dat wel of niet met een religieuze intentie doet. "

en   "... Het thema van Koert z’n boek is trouwens iets anders: hij beweert dat de mindfulness (=MBSR)-trainers zelf religieus zijn en weten dat ze dat zijn en dat ook ‘uitzenden’ in hun instructies etc. Maar dat ze daar niet voor uitkomen, het STIEKUM doen dus.
En voor die stelling van van der Velde is geen bewijs door hem geleverd. ..."

* zonder-geloof-vaart-niemand-wel
"... Natuurlijk, Jules, is het boeddhisme beoefenen meer dan ‘bare awareness’: het heet niet voor niets het Edele ACHTvoudige Pad en niet het Eénvoudige (alleen juiste sati) Pad.
En ‘juiste wijsheid’ (ook onderdeel van het Pad) is meer iets dat men verkrijgt dan wat men zelf verwerft. Is dat religieus? Nog eens: dat woord is onbruikbaar, betekent in wezen (Nongbri) een gestripte vorm van protestantisme: zonder persoonlijke God en zonder Jezus als Verlosser

Dat is de religie van Koert van der Velde, door hem omschreven als ‘het je aangesproken voelen door iets wat achter de grens van je begrip ligt’.
Koert doet alsof iedereen die mindfulness of boeddhisme beoefent, die opvatting deelt, of die zich er nu van bewust is of niet. Een opvatting met een snufje transcendentie er in.
Ik deel die opvatting echter niet, ik heb een andere omschrijving van wat ‘religie’ is: een zingevingssysteem, met een sociale component (ik voeg dat toe omdat Koert het over een zeer geïndividualiseerde heeft). Vanuit die definitie is mijn zingevingssysteem dat het leven (a la Sisyfus van Camus) geen zin heeft. En dat vind ik behoorlijk boeddhistisch. ... "

* transcendente-immanentie
"Omdat Edel Maex zo nadrukkelijk Norman Fischer naar voren schoof als vertolker van zijn standpunt, heb ik hem ook op internet gezocht.
... Hij was al monotheïstische gelovige (Judaïsme) voor hij in Zen ging en is dat gebleven.
Conclusie: een mens kan kennelijk zowel Zen-beoefenaar (en misschien zelfs Boeddhist) zijn als monotheïstische gelovige. Dat is fijn voor hem, en voor hen.
Maar men ook kan tegelijk atheïst als boeddhist zijn, zoals Batchelor (en ik).
Er is dus niets bewezen ."

Wordt de discussie vervolgd? Misschien komen de mindfulness (=MBSR)-vertegenwoordigers alsnog. Wellicht gaat 'OpenBoeddhisme' er tegenaan.

========================================================================

PRIJS
De december-prijsvraag: alle ballen op Varamitra

De uitspraak 'Er is geen gezaghebbend iemand in Nederland die er nationaal uitspringt als een boegbeeld. Soms zou dat niet verkeerd zijn ' is gedaan door niemand minder dan Varamitra.
In een interview (afgenomen door Kees Moerbeek) op de website van de Vrienden van het Boeddhisme; zie VvB, winter 2015

De meesten van degenen die hebben gereageerd, beantwoordden ook de subvraag ('zou spreker iemand op het oog hebben?') met: Varamitra !
Omdat ik dat ook denk, heb ik als jurylid besloten de prijswinnaar daaruit te bepalen. Maar ook degene die zichzelf hier noemde, krijgt een boek uit mijn kast. Afwerking volgt per email.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Onder het kopje 'Prijs ' wil ik ook een ander bericht vermelden waarop ik door een andere zen-beoefenaar ben gewezen:
Rients Ritskes (u weet wel, van Zen.nl) is een 'Petitie ' gestart:
"Verlaging btw-tarief op yoga, mindfulness en meditatie
Op gewone yoga zit 21% btw, terwijl op yoga-vormen waarbij je gaat zweten 6% btw zit. Mindfulness en meditatie vallen eveneens onder het 21%-tarief omdat dit ook als luxe wordt gezien. Maar werken aan je mentale conditie is helemaal geen luxe. Teken daarom deze petitie!
...
Wij roepen de Tweede Kamer en de Nederlandse regering op om het btw-tarief op mindfulness, meditatie en yoga te verlagen."

Wie moet er 'BTW ' betalen? Alleen de organisatie die meditatie (en mindfulness) op commerciële basis aanbiedt, met tarieven zoals Zen.nl. Voor degenen die het op basis van dana doen, hoeft dat niet (of ben ik naïef ?).
Mijn reactie: Ik ga zeker niet tekenen. Ik ga nog liever een tegen-petitie organiseren:
"Yoga, mindfulness en meditatie hebben buitengewoon veel Toegevoegde Waarde, daarom moet de BTW (Belasting Toegevoegde Waarde) er op zo hoog mogelijk zijn; ook op yoga waarvan je gaat zweten, wat dat dan ook is."

========================================================================

Is de Boeddhistische Omroep nu weg of niet?

Het laatste levensteken van de BOS, van 31 december 2015: De BOS stopt. Alles op een rijtje
Merkwaardig genoeg is er op de website van de KRO-NCRV niets van het overnemen van de boeddhistische programma's te vinden.

Eind december heb ik de KRO-NCRV een (nog niet beantwoorde) mail gestuurd met o.a. de volgende inhoud:
"...
Naast de vraag of het [echt; de BOS naar de KRO-NCRV] doorgaat heb ik de vraag wat u denkt van het dubbele gebruik van het merk 'Bodhitv' ? Of heb ik het verkeerd begrepen en gaat de (huidige) website http://www.bodhitv.nl/ deel uitmaken van het samengaan van de BOS met KRO-NCRV ?

Tenslotte vraag ik me af wie binnen uw organisatie gaat waken over het boeddhistische gehalte van de te maken programma's (23 uur per jaar?) Dit vooral omdat het Boeddhisme veelvormig is en mevr. Schoofs sommige tradities minder goed kent.

Vriendelijke groet,
Joop Romeijn

BIJLAGE (Tekst uit mijn blog)
Zal Bodhitv dan toch nog, zoals ik voorgesteld heb, uit zijn (haar) as herrijzen? Maar dan los van de bevoogding door de BOS-directrice; en los van het B.D., mag ik hopen.
Waar ik niet gelukkig mee ben is dat het merk 'Bodhitv ' nu op twee manieren gebruikt gaat worden:
* De 'boeddhistische' programma's die KRO-NCRV gaat maken krijgen niet het logo 'BOS'
(dat wilden de christenen niet) maar 'Bodhitv'.
* En de private website (met geld van de vrienden van de voormalige BOS) Bodhitv 2.0 ook,
als dat door gaat tenminste, want er is nu pas een werkgroep over aan het nadenken.
Dat is verwarrend en onwenselijk, dat zal KRO-NCRV ook wel vinden. Trouwens, per jaar 23 uur 'boeddhistische' tv voor minder dan een miljoen (7% van € 12 m.), daar geloof ik niets van. "

========================================================================

Is er nieuws van het front van de vipassana-beweging in Nederland ?

Na de bijeenkomst op 13 december 2015, waarover ik een week later schreef (onder de schildering van de Baron von Münchhausen), is het stil gebleven.
Tot nu heb ik op geen enkele andere website enige vermelding van de bijeenkomst gezien.

Mijn notitie is nu ruim 3 weken geleden naar de voorbereiders gegaan, het moment lijkt me aangebroken hem breder te verspreiden:

Aan de voorbereidingsgroep vervolgoverleg vipassana-gemeenschap na 13 december
                                                                                                                     door Joop Romeijn

Zoals toegezegd zondag 13 december een aantal suggesties van mij, op persoonlijke titel, voor het vervolg.
Mogelijk is het aspect 'verwerken van het verleden' nog niet voltooid, toch wil ik me beperken tot het 'hoe nu verder'.
Aan het eind van de sessie zondag waren er volgens mij twee thema's
  *  doordenken van 'wat is een leraar'?
  *  organisatie en procedures, zeker nu 'de groep van 14' (of welk getal ook) niet meer bestaat

Ik beperk me grotendeels tot het tweede thema. Van het eerste wil ik alleen dit zeggen dat een Westerse, een Nederlandse leraar geen verlicht persoon is en dat dat van buitenlandse leraren (monnik of niet) bij retraites ook niet verwacht mag worden, alleen al omdat het wel of niet verlicht zijn geen openbaar gespreksonderwerp mag zijn.

Het perspectief bij m'n suggesties is dat van de beginnende mediteerder (losjes: eerste twee jaar). Die heeft recht op duidelijkheid welke Dhamma gebracht wordt door de sangha waar hij/zij aan wil deelnemen, welke meditatievorm of -vormen, en aan welke kwalificatie-eisen de leraar voldoet, en moet iets weten over de transparantie van het functioneren van de sangha.

A. Voorstellen over het sangha-niveau

Onder 'sangha' versta ik hier: lokale vipassana-groepen plus de retraites van SanghaMetta en SIM. Bij de retraites opgenomen in Simsara is nu een onderscheid in wel of niet door de SIM georganiseerd, dat onderscheid heeft de onduidelijkheid over wie verantwoordelijkheid draagt voor retraites, niet door de SIM georganiseerd zijn (maar meestal door een individuele leraar); dat moet veranderen.

* Het heeft de voorkeur dat organisatie van de sangha gescheiden verantwoordelijkheden kent: het bestuur (al dan niet formeel, niet alle sangha's zijn stichting) enerzijds en de leraar/spirituele leider anderzijds.
Concreet: geen leraar als bestuurslid, er is een contract bestuur-leraar (het Groningse model)
Volgens mij hebben SanghaMetta, Dhammadipa en Vipassana-Nijmegen een meer ongewenst model.

* De sangha vraagt voor de leraar een ' Verklaring Omtrent het Gedrag ' (VOG) aan, zie https://www.justis.nl/producten/vog/

* De sangha vermeldt expliciet (bv op haar website) zich te houden aan de ethische code
Een aantal sangha's heeft nu ook, na de SIM, een ethische code, bv SanghaMetta (http://www.sanghametta.nl/index.php/over-sangha-metta/ethische-code )
Het niet toestaan zijn van een (seksuele) relatie tussen leerling en leraar wordt hier gekoppeld aan de derde van de vijf leeftegels: 'het vermijden van seksueel ongeoorloofd gedrag'. Omdat niet in alle lokale sangha's het aannemen van de leefregels onderdeel van de beoefening is, moet dit mogelijk iets anders worden geformuleerd.
Daarna wil ik een element toevoegen: een code over 'onjuist zwijgen ' bij de 4e van de leefregels, het vermijden van onjuist spreken. Niet zwijgen als men ziet dat er in de sangha een (seksuele) relatie leraar-leerling ontstaat. 'Niet zwijgen' dat ook roddelen kan voorkomen.
Primair moet dit binnen de sangha behandeld worden. Beide overigens met als sluitstuk: het externe Meldpunt, zie bv http://joopromeijn.blogspot.nl/2015/11/meldpunt-seksueel-misbruik.html


B. Voorstellen over het landelijke niveau

De noodzaak dat een (beginnend) mediteerder een behoorlijke mate van zekerheid – garanties kan niemand geven - heeft dat hij/zij veilig is bij leraar en sangha kan zijn, moet neerkomen op een certificering, van welke aard dan ook. De 'transmissie' door Mettavihari of daarvan afgeleide benoemingen (door de 8 van de 14) kan niet meer gebruikt worden.
Zondag de 13 werden twee benaderingen genoemd:
   *  tamelijk informeel, namelijk een groepje betrouwbare mensen die bepaalt
       wie – nieuw – leraar kan zijn en wie dat (niet meer) kan zijn.
   *  formeel, uitmondend in een soort register van gekwalificeerde leraren

De keus deze twee moet eerst expliciet en nadrukkelijk gemaakt worden!
Ik ga door op de tweede benadering, deze is in mijn ogen noodzakelijk, maar ook moeilijk. Het is wat ik noemde het von Münchhausen thema: het zichzelf aan z'n haren uit het moeras trekken.
Want wie certificeert de certificeerder ? Etcetera.

Misschien kan het toch op eigen kracht, bijvoorbeeld zo:
We benoemen twee van de huidige leraren waarin iedereen vertrouwen heeft en die bovendien ook een transmissie-achtige opdracht van een andere Aziatische leraar hebben gehad. Deze twee plus een deskundige op het gebied van certificering en registers buiten de vipassana-gemeenschap vormen een tijdelijke leraren-commissie. Deze gaat voor een 'lijst van leraren' zorgen.

Het kan ook door de hulp in te roepen van een algemeen internationaal erkend leraar zoals Jack Kornfield, Joseph Goldstein, Sylvia Boorstein, Gil Fronsdal, Christina Feldman. Wellicht kan Dingeman Boot hierbij bemiddelen. Zelf denk ik primair aan Fronsdal, maar een in Europa wonende man of vrouw maakt het wel haalbaarder, want er zal een aantal gesprekken moweten komen.
Het vragen van een van deze angelsaksische leraren houdt gedeeltelijk al een keus in: die voor inzichstsmeditatie die ook uit andere vormen kan bestaan dan strikte vipassana. Het betekent enige afstand van de van Mettavihari afkomstige uitspraak " Uitgangspunt is, dat de beoefening van vipassana een op zichzelf staande weg is die uiteindelijk leidt naar de realisatie van verlichting .“ (ik citeer uit http://www.dhammadipa.nl/over-ons/ )

Het alternatief is de vraag voorleggen aan een Birmese of Thaise monnik met een strikte Mahasi-achtergrond, maar dat zou niet mijn keus zijn.

Een kleiner probleem is waar het 'register' aangehaakt moet worden. Ik heb eerder voorgesteld: dit register kan in de plaats komen van de 'lijst van leraren ' van de SIM.
Voorwaarde voor mij is dan wel het SIM-bestuur een of meer zware ervaren bestuurders (er bij) moet hebben. Andere mogelijkheid: aanhaken bij een bestaand register, in een sector waar we enige affiniteit mee hebben bv die van mindfulness-trainers, die van psychotherapeuten of die van geestelijk verzorgers.

========================================================================

Vipassana of inzichtsmeditatie, transcendent of werelds deel; een boeiende bijdrage van Adi Ichsan

De zogeheten veertien vipassanaleraren (leerlingen van Mettavihari) waren sinds medio vorig jaar 'de 6' plus 'de 7'. *)[zie noot onderaan]
Adi Ichsan had zich al langer losgemaakt en wenste niet aan de openbare discussie over het misbruik door Mettavihari deel te nemen.
Maar nu verschijnt er van hem een uiterst boeiend, polemisch (dat woord bedoel ik complimenteus) en superieur (dat bedoel ik iets minder positief maar ook niet negatief, laten we zeggen: neutraal) inhoudelijk artikel in het Boeddhistisch Dagblad van 4 januari:
' Vipassana, inzichtmeditatie of mindfulness? ' Bron: Hier

Ik ga niet proberen het samen te vatten. Het is zeer leesbaar, zeker voor degenen die zich wel eens met vipassana hebben bezig gehouden. Op één punt wil ik echter wel in gaan:
Adi is een van de twee leraren (en een van de drie bestuursleden) van de sangha aan de Pieterspoortsteeg te Amsterdam, genaamd Dhammadipa. Het is mij niet duidelijk of de opvatting van Adi Ichsan zoals hij die nu in het B.D. verwoordt, ook die zijn van het bestuur en de leraren(raad) van Dhammadipa

In een reactie vraagt Mari den Hartog zich af waarom Adi - als een van de weinigen - een onderscheid maakt tussen 'vipassana' en 'inzichtsmeditatie '.
In een volgende reactie deelt Gerben Hieminga deze vraag. Hij vermoedt - op basis van een eigen onderzoek - dat de inschatting van Adi dat 1/3 van de vipassana beoefenaars het ‘bovenwereldse’ doel realiseert, te hoog is.
En vervolgt met: "Je maakt onderscheid tussen leraren vipassana- en leraren inzichtsmeditatie. 'De meeste inzichtmeditatie leraren zijn vaak personen die het uiteindelijke doel zelf niet hebben meegemaakt maar wel de wereld weten te relativeren en gelijkmoedig kunnen blijven in de woelige wereld.' En: 'Vipassanaleraren zijn gidsen die precies stap voor stap een beoefenaar weten te leiden naar dit moment van tijdelijke bevrijding.' Hoewel je het niet expliciet zegt, vraag ik mij af of alle vipassana-leraren in Nederland het doel ook echt zelf hebben gerealiseerd. Een deel absoluut, maar alle? En voor diegene die uit directe ervaring spreken; tot welk stadium van verlichting? "

Trouwens: ik hoop van harte dat Gerben Hieminga bestuurlijk niet verloren is voor de vipassana- (inzichtsmeditatie-) beweging in Nederland, na z'n vertrek uit het bestuur van SanghaMetta in 2014: zulke mensen hebben we nodig.

In een vervolgreactie legt Adi zijn onderscheid vipassana-inzichtsmeditatie uit, waarbij de eerste vorm 'het transcenderen van het wereldse bewustzijn naar het ongedefinieerde bovenwereldse bewustzijn' is. En de tweede werelds blijft, waarmee voor hen ook niets mis is maar het is iets anders (hoewel minder). Gelukkig maar, ik blijf daar maar zo lang ik nog leef (en probeer ondertussen van m'n begeerte, haat onwetendheid en gehechtheden af te komen).

Oncollegiaal - maar dat hoeft op dit niveau ook niet, is Adi's uitspraak "Nu heb ik eigenlijk nog niemand van de Inzichtmeditatie prominenten in Nederland - die zich tevens uitgeven als Vipassana leraar - horen praten over de basis begrippen in traditionele Vipassana zoals concept (Pali: paññati) en werkelijkheid (Pali: sabhavadhamma), of ik ben niet goed geïnformeerd." Let op de ironie bij het woord 'prominenten'.

*) Noot: we kunnen ook zeggen dat 'de 14' nu gedifferentieerd zijn in:
    de 3 + de 2 + de 2 + de 1 de 1 + de 1 + de 1 + de 1 de 1 + de 1; want SanghaMetta
    telt 3 van de oorspronkelijke 14 leraren, Dhammadipa 2 en Vipassana Nijmegen ook 2.

========================================================================

De bioloog en de boeddhist: altruïsme en empathie beter verklaard (en geleefd)

Een boek bespreken dat ik nog maar voor tien procent gelezen heb, ik doe dat wel meer: 'Mindful America' door Wilson,of 'After Buddhism' door Batchelor bijvoorbeeld.
En nu een boek van de bioloog Frans de Waal uit 2013, dat ik ook weer bespreek voordat ik het uit heb: uit enthousiasme er voor.
'THE BONOBO AND DE ATHEIST: In Search of Humanism Among the Primates ' heet het in het Engels (zie Amazon ); in het Nederlands vertaald (zie Bol.com ) als
'DE BONOBO EN DE TIEN GEBODEN - Moraal is ouder dan de mens '

Hoe die twee titels met elkaar verenigbaar zijn (en beide de instemming van de Waal hebben, neem ik aan), moet ik nog ontdekken maar voorlopig bevreemdt dat me wel.

Samenvatting (door de uitgever) "Hebben we religie nodig om goed te zijn? Frans de Waal beantwoordt deze vraag door te kijken naar apen en andere dieren. Hoe dicht ze ook bij ons staan, in een bonobogemeenschap is nog nooit een kerk opgericht. En dat is ook helemaal niet nodig: in het goddeloze universum van de bonobo of de chimpansee bestaan medelijden, zorgzaamheid en rechtvaardigheid wel degelijk. Dat deze eigenschappen ouder zijn dan de mensheid, laat De Waal zien in De bonobo en de tien geboden, zijn verhalend geschreven boek over de evolutionaire basis van ons betere zelf. "

Enkele passages die m'n enthousiasme triggerden:
"Ik ben er echter niet zo zeker van dat het gewicht van de moraal van boven komt. Kan hij niet van binnenuit komen? Voor compassie geldt dat zeker.
... Implicaties voor de menselijke moraal. Volgens de meeste filosofen komen we via de rede bij de morele waarheid. Zelfs al halen ze God er niet bij, toch gaan die filosofen uit van een van boven opgelegd proces: eerst formuleren we algemene principes, die we vervolgens opleggen aan menselijk gedrag. Maar worden morele afwegingen werkelijk op zo'n hoog niveau gemaakt?" (pag. 27)

"... als moraal nu eens in de dagelijkse sociale interactie ontstaat en niet op een of ander abstract geestelijk niveau? Wat als hij geworteld is in de emoties die zich tenslotte onttrekken aan de strikte categorieën waar de wetenschap zo dol op is?" (pag. 33)

"... twee tegengestelde aspecten van het sociale leven van primaten. Ten eerste dat ze in een keiharde wereld leven die een man [de Waal heeft het over een chimpansee] ertoe dwingt een fysieke zwakte zo lang mogelijk te verbergen om de schijn op te houden. Maar ten tweede dat ze deel uitmaken van een hechte gemeenschap waarin ze kunnen rekenen op de affectie en de hulp van anderen, ook niet-verwanten. Dergelijke tegenstellingen zijn moeilijk te bevatten. Populairwetenschappelijke auteurs geven de voorkeur aan simplificaties door het leven van de chimpansee óf in hobbiaanse termen te beschrijven, namelijk als akelig en wreed, óf hun vriendelijke kant te benadrukken, terwijl in werkelijkheid nooit sprake is van het een of het ander. Het is altijd allebei. ...
Deze dualiteit is cruciaal. Elke moraal zou overbodig zijn als we alleen maar aardig waren. ...
Daarentegen zouden we ik weet niet hoeveel regels kunnen bedenken om de zorg en het respect voor elkaar te bevorderen, maar die regels zouden niet waard zijn als we niet toch al in die richting leunden. " (pag. 37)

"... koesterde hij [ene Price] het idee dat eigenbelang zuiver altruïsme in de weg staat. Dat enorme misverstand heeft hem mogelijk het leven gekost, want hij tastte de grenzen van de menselijke natuur af door zijn eigen vermogen tot zelfopoffering op de proef te stellen. Maar zo werkt het meestal niet bij altruïsme bij mensen. Dat ontstaat uit empathie met anderen die hulp behoeven. Bij empathie draait het juist om het vervagen van de grens tussen onszelf en de ander, wat het verschil tussen zelfzuchtige en onbaatzuchtige motieven uiteraard nogal schimmig maakt." (pag. 42)

"Empathie is vooral een eigenschap van zoogdieren, dus een nog grotere fout was dat grote denkers alle soorten altruïsme gewoon op een hoop gooiden. Je hebt bijen die zich opofferen voor hun korf en je hebt miljoenen slijmzwamcellen die tezamen één groot, slakachtig organisme vormen dat slechts een paar van die cellen in staat stelt zich voort te planten. Een dergelijke opofferingsgezindheid werd gelijkgesteld met iemand die in een ijskoude rivier springt om een ander te redden en met een chimpansee die voedsel deelt met een jengelende wees. Vanuit evolutionair perspectief bezien zijn beide vormen van hulp vergelijkbaar, maar psychologisch gezien zijn ze totaal verschillend. ... Zoogdieren beschikken over een wat ik een 'altruïstische impuls' noem omdat ze reageren op tekenen van leed bij soortgenoten en een drang voelen hun toestand te verbeteren." (pag. 43)

En dan ben ik nog niet op een kwart van het boek. En moet de bonobo, die veel dichter bij de mens staat dan de chimpansee, nog aan de orde komen.
Dit biedt mij meer inzicht in empathie en compassie dan de meeste boeddhistische teksten. De Waal vermeldt trouwens een gesprek met de Dalai Lama die hem hoopvol vraagt of ook de schildpad over empathie beschikt. Niet dus.

Er is trouwens in 2015 een nieuw boek van Frans de Waal uitgekomen: 'EEN TIJD VOOR EMPATHIE - Wat de natuur ons leert over een betere samenleving '. Zie Bol.com
Misschien voor later; ik kan wel aan de gang blijven.

========================================================================

Zin en zinloos: negenentwintig intrigerende stellingen over nihilisme door Chapman

Van sommige teksten van David Chapman begrijp ik niets (veel van z'n Twitter-berichten), van sommige denk ik: dat is niet mijn cup of tea (over tantra bv); maar andere zoals de serie over Boeddhistische ethiek, door hem 'nep'(fraud) genoemd, besproken in m'n blog van 1 nov. , vind ik zeer waardevol.

Nu dit weer: "Reasons to be cheerless, part 3
   For the nihilism section of the book, I’m collecting reasons to think everything is meaningless.
   I’m hoping to get a complete set, so I can address them comprehensively. "
Onderdeel van z'n blog 'Meaningness '

Volgen er 29 stellingen, waarvan ik de eerste en de laatste citeer:
"1.  Sure, some things have a mundane, trivial 'meaning' but nothing is really meaningful
  ...
29. Any argument that something is meaningful would have to justify it in terms of the
     meaningfulness of something else. But this can’t work; either there is an infinite regress,
     or it’s circular, or you come to something whose meaningfulness can’t be justified;"

afgesloten door: "To be explicit: I think each of these is wrong, and intend to explain why."
De argumenten daarvoor komen nog, meldt hij in de rubriek 'Comments '; die wacht ik vol belangstelling af.